mai ve küreselleşme karşıtı çalışma grubu

 

AB KOMİSYONU’NUN TÜRKİYE İLERLEME RAPORU-2002

KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİ’NDE  KISA VADELİ HEDEFLER 

14 Ekim 2002

 

GELİŞTİRİLMİŞ SİYASİ DİYALOG VE SİYASİ ÖLÇÜTLER

KIBRIS

Geliştirilmiş siyasi diyalog çerçevesinde ve Nisan 2002 tarihli Türkiye-AB Ortaklık Konsey’inde Türkiye, Kıbrıs sorununa kapsamlı bir sonuç bulunması amacıyla iki lider arasında sürdürülen  doğrudan görüşmelere desteğini ifade etmeyi sürdürmüştür.

Öncelikli Hedefler

- Helsinki zirvesi sonuçları uyarınca, siyasi diyalog çerçevesinde ve 9(a) maddesinin öngördüğü üzere, Kıbrıs sorununu çözme konusunda BM Genel Sekreteri’nin başarılı bir sonuç alma çabalarının desteklenmesi.

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

- Geliştirilmiş siyasi diyalog çerçevesinde ve Nisan 2002 tarihli Türkiye-AB Ortaklık Konsey’inde Türkiye, Kıbrıs sorununa kapsamlı bir sonuç bulunması amacıyla iki lider arasında sürdürülen  doğrudan görüşmelere desteğini ifade etmeyi sürdürmüştür.

İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ

-    Anayasal değişikliklerin hayata geçirilmesi amacıyla Ceza Yasasının 159. ve 312. maddelerinde yapılan değişiklikler ifade özgürlüğüne yönelik kısıtlamaları hafifletmiştir. Yasaların etkisi halen sınırlıdır. Yeni hükümlerin tutarlı bir şekilde yorumlanıp uygulandığına dair henüz yeterince işaret yoktur.

-    Terörle Mücadele Kanunu, Basın Kanunu, Medya Kanunu ve Siyasi Partiler Yasalarında yapılan değişiklikler dernekler, basın ve yayın alanlarında kısıtlamaları hafifletmiştir. Yasaların etkisi halen sınırlıdır. Yeni hükümlerin tutarlı bir şekilde yorumlanıp uygulandığına dair henüz yeterince işaret yoktur.

-    RTÜK kanunu ifade özgürlüğüne sıkı kısıtlamalar getirmektedir. Internet ile ilgili sansür kuralları da getirilmiştir.

-    İfade özgürlüğü ile ilgili davalarda ceza yasalarına başvurulması tutarsız bir uygulama yaratmaktadır.

-    Hakimlerin, davalı hakları konusunda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ni dikkate aldıkları hakkında yeterli bilgi yoktur.

-    Şiddet içermeyen görüşlerini dile getirmeleri sonucunda hapiste bulunan kişilerin durumlarına değinilmemiştir.

Öncelikli Hedefler

-    Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 10. maddesine uygun olarak hukuki ve anayasal güvencelerin sağlamlaştırılması

-    Şiddet içermeyen görüşlerini dile getirmeleri sonucunda hapiste bulunan kişilerin durumlarının ele alınması

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

-    Anayasal değişikliklerin hayata geçirilmesi amacıyla Ceza Yasasının 159. ve 312. maddelerinde yapılan değişiklikler ifade özgürlüğüne yönelik kısıtlamaları hafifletmiştir. Yasaların etkisi halen sınırlıdır. Yeni hükümlerin tutarlı bir şekilde yorumlanıp uygulandığına dair henüz yeterince işaret yoktur.

-    Terörle Mücadele Kanunu, Basın Kanunu, Medya Kanunu ve Siyasi Partiler Yasalarında yapılan değişiklikler dernekler, basın ve yayın alanlarında kısıtlamaları hafifletmiştir. Yasaların etkisi halen sınırlıdır. Yeni hükümlerin tutarlı bir şekilde yorumlanıp uygulandığına dair henüz yeterince işaret yoktur.

-    RTÜK kanunu ifade özgürlüğüne sıkı kısıtlamalar getirmektedir. Internet ile ilgili sansür kuralları da getirilmiştir.

-    İfade özgürlüğü ile ilgili davalarda ceza yasalarına başvurulması tutarsız bir uygulama yaratmaktadır.

-    Hakimlerin, davalı hakları konusunda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ni dikkate aldıkları hakkında yeterli bilgi yoktur.

-    Şiddet içermeyen görüşlerini dile getirmeleri sonucunda hapiste bulunan kişilerin durumlarına değinilmemiştir.

 

SİVİL TOPLUM

Öncelikli Hedefler

-    Örgütlenme ve toplanma özgürlüğü alanında hukuki ve anayasal güvencelerin sağlamlaştırılması.

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

-    Dernekler Yasasında yapılan değişiklikler ile bazı kısıtlamalar ortadan kaldırılmıştır. Kamu görevlilerinin dernek kurması alanında engeller kaldırılmıştır.Bununla birlikte, yasanın genel kısıtlayıcı yapısı yanında dernek etkinliklerinin yasaklanması için yasal zemin halen mevcuttur. Yasanın etkisi halen sınırlıdır. Yeni hükümlerin tutarlı bir şekilde yorumlanıp uygulandığına dair henüz yeterince işaret yoktur. Türkiye’deki yabancı dernekler halen bazı kısıtlamalara ve sıkı denetime tabidir.

-    Siyasi partilerin kapatılması zorlaştırılmıştır.

-    Türk hükümeti gözlem ve rapor sunma mekanizmalarının güçlendirilmesi konusunda girişimde bulunmuştur.

-    Ekonomik ve Sosyal Konsey henüz toplanmamıştır.

-    Sivil toplumla diyalogun arttırılması amacıyla bir dizi girişimde bulunulmuştur.

-    Sendikalara karşı kısıtlamalar sürmektedir.

 

İŞKENCE

Öncelikli Hedefler

-    Engellenmesi yolunda önlemlerin alınması,

-    İşkencenin önlenmesi alanında Avrupa Sözleşmesi’ne uyumun sağlanması.

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

-    İşkencenin önlenmesi yönünde yasal düzenlemeler güçlendirilmiştir. Alınan önlemlere karşın işkence iddiası çerçevesinde ceza kovuşturmasının etkin bir şekilde yapılamadığı görülmektedir.

 

GÖZALTI SÜRESİ

Öncelikli Hedefler

-    Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi standartlarına uyuma devam edilmesi.

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

-    Mahkeme öncesi tutukluluk hali konusunda yasal düzenlemelerin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve İşkence ile Mücadele Komitesi önerilerine uyumunda ilerleme sağlanmıştır. Tutukluluk süresi 10 günden 4 güne indirilmiştir (3 gün uzatılabilir). Bununla birlikte Devlet Güvenlik Mahkemeleri’nde avukatsız tutukluluk (incommunicado’) uygulaması sürmektedir.

-    Ocak 2002 tarihinde Türk hükümeti, olağanüstü hal bölgesindeki durum nedeniyle, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 5. maddesine (temel özgürlükler ve güvenlik) yönelik çekincesini kaldırmıştır. Bununla birlikte, 430 sayılı kararnamenin, Güneydoğu bölgesinde, mahkeme öncesi tutukluluk hali ve avukat hakkı alanlarına ilişkin hükümlerinin ihlal edici uygulaması endişe uyandırmaktadır.

-    Halen yetersiz olmakla birlikte, Devlet Güvenlik Mahkemeleri yasasında tutukluların haklarının iyileştirmesi yönünde değişiklikler getirilmiştir.

 

İNSAN HAKLARI İHLALLERİ

Öncelikli Hedefler

-    Yasal yollara başvurma olanaklarının geliştirilmesi.

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

-    İlgili hükümlerin güçlendirilmesi yönünde ilerleme sağlanmıştır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) hükümlerine aykırı bulunan mahkumiyet kararlarına karşı yeniden yargılama hakkı sağlanmıştır. Bununla birlikte bu hak yalnızca Ağustos 2003’ten sonra yapılacak başvurulara yönelik AİHM hükümleri için geçerlidir.

-    Yeni düzenleme AİHM kararlarına aykırı olarak tutuklanan kişilerin medeni ve siyasi haklarının tazmini konusuna değinmemektedir.

-    Güneydoğu Anadolu bölgesinde insan haklarının korunması alanında çabalar güçlendirilmelidir.

-    İnsan hakları ihlallerinin izlenmesi amacıyla yeni idari birimler oluşturulmuştur.

 

İNSAN HAKLARI KONUSUNDA EĞİTİM

Öncelikli Hedefler

-    Kanunu uygulamakla görevli yetkililerin eğitimini güçlendirilmesi.

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

-    Hakimler ve kanunları uygulamakla görevli yetkililer için insan hakları alanında eğitim verilmiştir. Polis okullarında eğitim süresi 9 aydan 2 yıla çıkarılmıştır.

-    İnsan hakları alanında bilincin geliştirilmesi amacıyla AİHM kararları Türkçe olarak Polis Akademisi dergilerinde yayınlanmıştır.

-    Polis eğitimine yönelik yeni AB Komisyonu ve Avrupa Konseyi ortak projesi 2002 sonunda başlayacaktır.

 

YARGI SİSTEMİ

Öncelikli Hedefler

-    DGM’ler dahil olmak üzere sistemin uluslararası standartlara uyumu ve işlerliğinin geliştirilmesi

-    Hakimlerin ve savcıların AB yasaları hakkında eğitimi

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

-    Adalet sisteminin etkinliğinin arttırılması amacıyla girişimlerde bulunulmuştur.

-    Yargı sistemi halen ağır işlemektedir. Sistemin saydamlığı ve uygulamada kesinliği konusunda sorunlar sürmektedir. Askeri mahkemelerin siviller üzerinde yetkileri endişe vericidir.

-    İstinaf mahkemeleri oluşturulması alanında ilerleme olmamıştır.

-    DGM’lerin yetkileri konusunda değişiklikler getirilmiştir. Ancak DGM’lerin işleyişi uluslararası standartlara halen uymamaktadır.

 

İDAM CEZASI

Öncelikli Hedefler

-    Moratoryumun uygulanmasının sürdürülmesi.

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

-    Ölüm cezasının infazına karşı moratoryum korunmuştur.

 

DİL

Öncelikli Hedefler

-    Türk vatandaşlarının anadillerinde radyo ve televizyon yayımı yapabilmesini kısıtlayan mevzuatın ortadan kaldırılması

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

-    Radyo televizyon yayınlarında Türkçe dışında dillerin kullanımına karşı yasakların ortadan kaldırılmasıyla, Türk vatandaşlarının anadillerini kullanımı engelleyen  hükmü iptal eden anayasa değişikliğinin uygulanması sağlanmıştır.

 

BÖLGESEL DENGESİZLİK

Öncelikli Hedefler

-    Tüm vatandaşların ekonomik, sosyal ve kültürel haklarının geliştirilmesi amacıyla geniş kapsamlı bir yaklaşım oluşturulması. 

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

-    Bilgi eksikliği, Güneydoğu bölgesine yönelik hareket planının etkisinin değerlendirilmesini güçleştirmektedir.

 

EKONOMİK ÖLÇÜTLER

ENFLASYON VE YAPISAL REFORMLAR

Öncelikli Hedefler

-    IMF ve Dünya Bankası programının uygulanmasına devam edilmesi.

-    Kamu harcamalarına dikkat edilmesi.

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

-    Hükümet tarafından Mart 2001’de hazırlanan yapısal reformları ve kamu maliyesini iyileştirmeyi hedefleyen vergi ve para politikalarını da içeren ekonomik ve mali  program  IMF’nin öngördüğü koşullar çerçevesinde uygulanmaktadır.

 

FİNANS SEKTÖRÜ

Öncelikli Hedefler

-    Reformlara devam edilmesi.

-    Saydamlık ve denetim mekanizmalarının sağlamlaştırılması

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

-    Finans sektörünün yeniden yapılanma süreci IMF reformları ile daha da sağlamlaştırılmıştır.

-    Bazı kamu bankaları özelleştirilmiştir.

-    Merkez Bankası Kanununda yapılan değişikliklerle Merkez Bankası’nın bağımsızlığı güçlendirilmiştir.

-    Yeni Bankalar Kanunun uygulanması bankacılık sektörünün güçlenmesine katkıda bulunmuştur.

-    Birçok banka, Devlet Mevduat Güvencesi Fonları (State Deposit Insurance Fund) yönetimi kapsamına alınmıştır.

-    Kamu bankaları üzerindeki siyasi etkiler azaltılmıştır.

-    Bankalarda temkinlilik kuralları iyileştirilmiştir.

 

MALİ DENETİM

Öncelikli Hedefler

-    Yıllık vergi pozisyonlarının bildirimini içeren bir katılım öncesi denetim yöntemi belirlenmesi

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

- Türkiye katılım öncesi mali denetim işlemlerine katılmaktadır.

TARIM

Öncelikli Hedefler

-    Reformlara devam edilmesi

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

-    Tütün alımlarında devlet tekelini sona erdirmeyi ve piyasaları serbestleştirmeyi hedefleyen yeni tütün yasası Ocak 2002’de yürürlüğe girmiştir.

-    Tarım Bakanlığı bünyesinde yapılan yapısal reformlara devam edilmektedir.

-    Yaptırım kapasitesinin yükseltilmesi konusunda bir ilerleme kaydedilmemiştir.

 

KAMU İŞLETMELERİ

Öncelikli Hedefler

-    Toplumsal sonuçları göz önünde bulundurarak özelleştirmeye devam edilmesi

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

-    Ekonomi ve tarım sektörlerinde özelleştirmelerde ilerlemeler sınırlı kalmıştır.

-    Alkollü içki ve sigara üretimi, ithali, fiyatlaması ve dağıtımı konularında devlet tekelinin devam etmesi önemli bir sorun oluşturmaktadır.

TEK PAZAR

ŞİRKETLER HUKUKU

Öncelikli Hedefler

Fikri ve sınai mülkiyete ilişkin mevzuatın  uyumlaştırılmasına devam edilmesi

Korsanlıkla mücadelenin güçlendirilmesi

Şirketler Hukuku ve muhasebe kurallarının uyumu

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

-    2001 ve 2002 ‘de fikri ve sınai mülkiyet haklarının yasal yönleriyle ilgili gelişmeler olmuştur ancak bu gelişmeler henüz tamamen somutlaşmamıştır.

-    Uygulama ve yaptırım gücü kapasitesinin arttırılması şiddetle gerekmektedir.

-    Türkiye Patent Enstitüsü’nün tamamen bağımsızlaştırılması gerekmektedir.

-    İlaç endüstrisinde veri  koruması yetersiz kalmaktadır.

-    Korsanlıkla mücadele amaçlı  70 adet ilçe komitesi kurulmuş ve bilgilendirme kampanyası başlatılmıştır. Ancak korsanlık ve taklitçilik büyük bir sorun olmaya devam etmektedir.

-    Şirketler Hukuku konusunda bir ilerleme sağlanmamıştır.

-    Sermaye Piyasası Kurulu konsolide mali rapor ve sınırlı sermaye şirketleri için enflasyon muhasebesi standartlarını belirleyen 2 adet bildiri yayınlamıştır.

 

MALLARIN SERBEST DOLAŞIMI

Öncelikli Hedefler

-    Standartlar, sertifikalandırma, uygunluk değerlendirmesi ve markalar; Avrupa standartlarına uyumun hızlandırılması

-    Pazar denetim ve uygunluk değerlendirme yapılarının güçlendirilmesi

-    Gıda, ilaç, kozmetik ve tekstil gibi sektörlerle ilgili çalışmaların ve Yeni Küresel Yaklaşım ilkelerini benimseyen yasal çerçeve ile ilgili çalışmalarının hızlandırması ve uygun idari altyapının oluşturulması

-    Ticarette teknik engellerin kaldırılması,

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

-    Ocak ve Nisan 2002’de ürünlerin teknik düzenlemeleriyle ilgili yasa yürürlüğe girmiştir.Uyum süreci devam etmelidir.

-    Türk Standartları Enstitüsü CEN, CENELEC standartlarını kabul etmiştir ancak ETSI standartları daha benimsenmemiştir.

-    Onaylama/Uygunluk değerlendirmesi (‘accreditation’) ve sertifikalandırma alanlarında bir ilerleme sağlanamamıştır.

-    Özellikle pazar gözetimi, uygunluk değerlendirme, sertifikalandırma, standardizasyon alanlarından sorumlu olacak idari kurumların oluşturulması ve varolanların çalışmalarının etkinleştirilmesi gerekmektedir.

-    Bu alanlarda öncelik kurum çalışanlarının eğitimine ve kurumların standart araçlarını iyileştirmeye verilmelidir.

-    Teknik düzenlemelerle ilgili yasa çıkmış olmasına rağmen pazar içi gözetim/izleme (‘in-market surveillance’) sistemi yerine halen ön -pazar gözetimi/izleme (pre-market surveillance) uygulanmaktadır

-    Gıda sektörü ve gıda güvenliği yasaları,  Aralık 2001’den itibaren  ilgili AB müktesebatına uydurulmaya başlamıştır. Özellikle paketleme malzemeleri ve özel beslenme amaçlı gıdalar alanında ilerleme sağlanmıştır. Ancak halen AB müktesebatının büyük bir bölümünün benimsenmesi gerekmektedir.

-    Gıda kontrolünü güçlendirme projesi başlamıştır .

-    Mayıs 2002’de ilaç sektöründe AB müktesebatına uyum yolunda bir yönerge benimsendi. Ancak ilaç sektörüne ilişkin ticaret politikası problem yaratmaya devam etmektedir ve yerli mamuller lehine ayrımcı yaklaşım sürdürülmektedir.

-    Kozmetik, deterjan, sivil kullanım amaçlı patlayıcılar, inşaat malzemeleri ve kimyasal maddeler alanındaki yasal düzenlemelerde bir ilerleme kaydedilmemiştir.

-    Teknik engeller halen yürürlüktedir.

-    Malların serbest dolaşımı konusunda AB müktesebatına kısmen uyum sağlanmıştır.

 

REKABET

Öncelikli Hedefler

-    Devlet yardımları alanında saydamlık ve düzenli izleme için, denetim yasalarının çıkartılması

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

-    Devlet yardımları konusunda AB müktesebatına uyum yönünde bir yasa çıkarılmamıştır. Devlet yardımları kurulu oluşturulmamıştır. Bu eksiklik rekabet alanında Ortaklık Konseyi kararlarının uygulanmasını geciktirmektedir.

-    Türkiye tekelciliğe karşı (anti-tröst) yaptırımları düzenleyen yasaları çıkarmakta önemli ilerlemeler kaydetmiştir.

-    TEKEL’in alkollü içecek ve tütün sektöründeki hakim durumu devam etmektedir.

-    Piyasanın ve yargı sisteminin rekabet konusunda bilgilendirilmesi gerekmektedir.

 

KAMU ALIMLARI

Öncelikli Hedefler

-    Saydamlık ve hesap verebilirliğin arttırılması yoluyla AB müktesebatı ile uyum sağlanmasına başlanması

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

-    Kamu alımları konusunda Ocak 2002’de yeni bir yasa çıkartılmıştır ve bu yasa Haziran ayında değiştirilmiştir. 2003 Ocak ayında yürürlüğe girecek yeni yasa Türkiye’nin kamu alımları konusunda AB müktesebatına uyum yolunda önemli bir adımdır. Bununla birlikte, AB müktesebatı ve yeni yasa arasındaki önemli farklılıkların uyumlulaştırılması gerekmektedir.

-    Kamu alımları kurulu kurulmuştur. Nisan 2002’de kurumun 10 üyesi  ve başkanı atanmıştır. 2003’te yürürlüğe girecek yasanın etkili bir şekilde uygulanması için bu kurumun idari kapasitesinin arttırılmalıdır.

-    Kamu ihalelerinde teklif veren yabancı şirketlere halen bazı ayrımcı kurallar uygulamaktadır.

-    Bu alanda AB müktesebatına tam uyum için, yasa ve yönetmeliklerin değiştirilmesi yolunda çaba harcamak gerekmektedir.

 

 

VERGİLENDİRME

KDV ve TÜKETİM VERGİSİ

Öncelikli Hedefler

-    Özellikle oranlar, muaf alanlar, vergi kapsamı ve yapısı konularında uyuma başlaması

-    Yeni vergilerin iş alanında vergi etiğine ve kurallarına uygun olması, ayrımcı önlemlerin ortadan kaldırılması

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

-    Bu alanda uyum çalışmaları başlamıştır ve özellikle oranlar, vergi kapsamı ve yapısı konularında ilerleme kaydedilmiştir.

-    Yeni çıkan KDV yasası ile ithal edilen mallara sağlanan hizmet değerlerinin vergi matrahına katılması sonucunda oluşan  çifte vergilendirilmenin önüne geçilmiştir. Ancak yasanın uygulamasıyla ilgili düzenlemelerin yapılması gereklidir.

-    Türkiye’de ikamet etmeyen yabancıların alışverişlerinde ödedikleri KDV miktarının iadesini sağlayan düzenlemeler yapılmıştır.

-    KDV’de % 26 ve %40 oranları AB müktesebatına uyumlu olarak kaldırılmıştır.

 

TARIM

YAPISAL REFORMLAR

Öncelikli Hedefler

-    Arazi kayıt, hayvan kimlik, bitki pasaport sistemlerinin oluşturulması

-    Tarım pazarlarının izlenmesi ve çevresel, yapısal ve kırsal kalkınma tedbirlerinin uygulanması amacıyla idari yapının iyileştirilmesi

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

-    Kalite politikaları/düzenlemeleri ve Çiftlik Muhasebe Veri Ağı (FADN) kurulması alanında bir ilerleme kaydedilmemiştir.

-    Tarım ürünleri ve hayvansal ürünler ile ilgili ortak pazar uygulamalarında bir ilerleme olmamıştır

-    Türkiye, ulusal arazi ve hayvan kayıt sistemleriyle ilgili mekanizmaları kuramamıştır.

-    Bitki pasaport sistemi (‘plant passport system’) kurulmamıştır, ilgili hazırlık çalışmaları başlamamıştır.

-    Bitki ve hayvan sağlığı alanında AB düzenlemeleri benimsenmeli ve uygulanmalıdır.

-    Kırsal ve ormanlık alanların kalkınmasında bir ilerleme olmamıştır.

-    Avrupa Tarım Destek ve Güvence Fonu (EAGGF) ve Birleştirilmiş Yönetim ve Denetim Sistemleri (IACS) oluşturulması alanında bir ilerleme kaydedilmemiştir.

 

STRATEJİK ADIMLAR

Öncelikli Hedefler

-    Öncelikle hayvan ve bitki hastalıklarıyla mücadele alanında olmak üzere bitki ve hayvan sağlığı ilgili AB yasalarına uyum için uygun strateji belirlenmesi ve laboratuar testleri, denetim uygulamaları ve kurumları başta olmak üzere yaptırım kapasitesinin geliştirilmesi

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

-    Veterinerlik ve bitki sağlığı konularında uyum stratejileri geliştirilmiştir.

-    Sınırlarda gıda denetimi yetkililerine yönelik eğitim programları başlatılmıştır. Gıda güvenliği ve kalitesinin etkin denetimini sağlamak amacıyla bir bildiri yayınlanmıştır.

-    Veterinerlik, bitki sağlığı ve gıda güvenliği  alanlarında AB yasalarının benimsenmesi, uygulanması ve yaptırımı konularında sınırlı ilerleme gösterilmiştir.

 

BALIKÇILIK

YAPISAL REFORMLAR

Öncelikli Hedefler

-    Oluşturulacak kaynak yönetimi politikası, teftiş ve denetim önlemleri aracılığıyla, kaynakların kullanımı, pazar ve yapısal gelişimi izleyen idari yapıların oluşturulması

-    Balıkçı teknelerinin ve filolarının kayıtlarının iyileştirilmesi

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

-    Ortak Balıkçılık Politikası’yla uyumda ilerleme kaydedilmemiştir

-    2001’de başlayan balıkçı tekneleri pilot kayıt sistemi uygulanmaya devam etmektedir. Ancak bu sistem halen AB müktesebatı ile tam uyum içinde değildir.

-    Balıkçı filolarının yenileştirilmesi gerekmektedir.

 

ULAŞTIRMA

MÜKTESEBAT

Öncelikli Hedefler

-    Bu alanda müktesebatın benimsenmesi konusunda program kabul edilmesi

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

-    Stratejik bir mevzuat uyum programı oluşturulmamıştır. Ancak çok sayıda yasa taslağı hazırlanma aşamasındadır. Uygulama ile ilgili ayrıntılar ise yönetmeliklerin içeriğinde belirlenecektir.

-    Kara ve hava ulaşımı alanlarında müktesebata uyuma yönelik hiçbir ilerleme olmamıştır.

-    Trans-Avrupa Ulaştırma Ağları (TENS) alanında bir gelişme kaydedilmemiştir.

 

DENİZ ULAŞIMI

Öncelikli Hedefler

-    Güvenlik standartları mevzuatına uyumun başlaması, standartların uygulanması ve yaptırımı

-    Türk bandrollü gemilerin kayıt sisteminin performansının arttırılması ve sınıflandırma kuruluşlarının izlenmesi amaçlı hareket planı hazırlanması

-    Yönetim yapısının güçlendirilmesi

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

-    Deniz ulaşımı mevzuatı uyumu ile ilgili bir çalışma yapılmamıştır.

-    Deniz Ulaşımı güvenliği konusunda acilen adım atılması gerekmektedir.

-    Paris MoU (memorandum of understanding) kayıtlarına  göre Türk gemi filosu güvenliği çok yüksek risk kategorisindedir ve acilen iyileştirilmesi gereklidir. Ancak henüz bu konuda bir eylem planı hazırlanmamıştır.

-    Bazı uluslararası anlaşmaların özellikle IMO anlaşmasının benimsenmesi yolunda adım atılmıştır.

-    Deniz ulaşımı idari kapasitesini attırmaya yönelik girişimde bulunulmamıştır.

-    Yeni bir Devlet Limanları  Kontrol Kurulu oluşturulmamıştır ve müfettiş kadrosu arttırılmamıştır.

 

İSTATİSTİKLER

İSTATİSTİKLER ve KAYIT

Öncelikli Hedefler

-    Özellikle sosyal ve bölgesel istatistiklerin, nüfus, iş dünyası, dış ticaret ve tarım istatistiklerinin gelişmesi için strateji belirlenmesi

-    İş dünyası kayıt sisteminin Avrupa standartlarına çıkarılması

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

-    Türk yetkililer ve Eurostat arasında işbirliği başlamıştır. 2001’de birinci yıllık çalışma planı hazırlanmıştır.

-    İş dünyası kayıt sisteminin kurulmasında bir ilerleme kaydedilmemiştir.

-    Devlet İstatistik Enstitüsünün eleman kadrosu ve teknik olanakları çok kalitelidir.

 

İSTİHDAM VE SOSYAL POLİTİKA

MÜKTESABAT

Öncelikli Hedefler

-    Uyum için strateji ve program geliştirilmesi

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

- İlerleme kaydedilmemiştir.

ÇOCUK İSTİHDAMI

Öncelikli Hedefler

-    Sorunun çözümü yönünde çabaların güçlendirilmesi

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

-    Çocuk işçi istihdamı sayısı azalmakla beraber halen yaygın bir şekilde sürmektedir.

-    Kurulan Çocuk Bürosu’nun kurumsal ve idari kapasitesi arttırılmalıdır.

 

SOSYAL DİYALOG

Öncelikli Hedefler

-    Sendikal haklara saygı ve kısıtlayıcı hükümlerin ortadan kaldırılmasını sağlamak da dahil olmak üzere, etkin ve özerk bir sistem için gereken koşulların oluşturulması

-    Sosyal partnerlerin müktesebata uyum alanında kapasite oluşturma çabalarının desteklenmesi

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

-    Kamu görevlileri sendikaları yasası, ne toplu sözleşme ne de grev hakkı vermektedir. Sadece toplu istişare hakkı tanınmıştır.

-    Yeni Ekonomik ve Sosyal Konsey yasası devlet temsilcilerinin çoğunlukta olması nedeniyle üç taraflı bir sosyal diyalog oluşturmakta başarısız olmuştur.

-    Sendikaların toplu sözleşme yapabilmeleri için % 10 eşik gerekliliği sürmektedir ve böylece sendikal haklar kısıtlanmaktadır.

-    Sosyal partnerlerin kapasite oluşturma çabalarının desteklendiğine dair hiçbir bilgi yoktur.

 

ENERJİ

MÜKTESEBAT

Öncelikli Hedefler

-    Uyum için program belirlenmesi

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

-    Bu konuda sistematik bir program hazırlanmamıştır.

 

GAZ ve ELEKTRİK

Öncelikli Hedefler

-    Bağımsız bir düzenleyici kurum kurulması

-    Enerji iç pazarının kurulması ve pazarın serbestleştirilmesine hazırlanması

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

-    Elektrik Piyasası yasasıyla, gaz sektöründen de sorumlu olacak bağımsız Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu’nun kurulması alanında ilerleme kaydedilmiştir..  Ancak personel ihtiyacı karşılanamamıştır.

-    Enerji iç pazarı ve enerji hizmetlerinin ana etkinlik alanında çalışmasını hazırlayan iki çerçeve yasa kabul edilmiştir.

-    Elektrik ve doğal gaz pazarı yasalarının uygulamasına yönelik yönetmelikler hazırlanmıştır.

-    Elektrik Piyasası Yasası’nın 2003 yılında yürürlüğe girmesi hedeflenmektedir. Belirlenen takvim içerisinde uygulamaya geçişin sağlanması için gerekli çalışmalar yapılmalıdır.

 

TELEKOMÜNİKASYON

MÜKTESEBAT

Öncelikli Hedefler

-    Lisans, enterkoneksiyon ve evrensel hizmet alanlarında uyum, serbestleştirme yönünde çalışmalar

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

-    Lisans, enterkoneksiyon ve evrensel hizmet alanlarında yeni yasa onaylanmıştır.  Ancak bu yasanın müktesebata tam uyumu için daha fazla çalışma yapmak gerekmektedir.

 

DENETİM

Öncelikli Hedefler

-    Bağımsız düzenleyici kurumun yönetmelikleri uygulama kapasitesinin arttırılması

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

-    Telekom Kurulu’nun idari kapasitesi arttırılmalıdır ve özellikle eğitim ve insan kaynakları konuları üzerine gidilmelidir.

-    Telekom Kurulu halen bütçesi Hazine tarafından karşılandığı için tamamen bağımsız  değildir ve bağımsızlığını  sağlamak için çalışmalar arttırılmalıdır.

-    Türk Telekom’un özelleştirilmesinde ilerleme sağlanamamıştır.

 

BÖLGESEL POLİTİKA VE YAPISAL  ARAÇLAR

SINIR DÜZENLEMESİ

Öncelikli Hedefler

-    AB kurallarına göre NUTS sınıflandırılmasının hazırlanması

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

-    Devlet Planlama Teşkilatı NUTS II (Nomenclature of territorial units for statistics – istatistiklere yönelik yerel birimler nomenklaturası) sınıflandırma çalışmaları tamamlanmıştır ve EUROSTAT’dan onay alınmıştır.

-    Ancak NUTSII çerçevesinde çıkarılan harita, henüz bölgesel istatistiklerin belirlenmesi, ilçeler arası koordinasyon, birleştirilmiş bölge kalkınma planları oluşturulması  ve  kalkınmada öncelikli bölgelerin tanımı konularında AB rekabet müktesebatına uygun kullanılmamaktadır.

 

YASAL ÇERÇEVE

Öncelikli Hedefler

-    Etkin bir bölgesel politika geliştirilmesi

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

- Geri kalmış bölgelerin önemli konularına ilişkin etkin bir bölgesel politika stratejisi geliştirilmemiştir.

KALKINMA PLANI ÖLÇÜTLERİ

Öncelikli Hedefler

-    Planlama süreci içinde proje seçiminde bölgesel politika kıstaslarına başvurulması

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

- Bu kıstasların kullanımına henüz başlanmamıştır.

KÜLTÜREL ve AUDİOVİSUEL POLİTİKALAR

MÜKTESEBAT

Öncelikli Hedefler

-    Özellikle Sınırsız Televizyon yönergesine uygun olarak gereken çalışmaların yapılması

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

-    Müktesebata uyum yönünde adım atılmıştır.

-    RTÜK yasası değiştirilmiştir ve Türkçe dışındaki dillerde yayın yasağı kalkmıştır.

-    Müktesebata tam uyum sağlanmamıştır ve önemli farklılıkların giderilmesi gerekmektedir.

 

ÇEVRE

MÜKTESEBAT

Öncelikli Hedefler

-    Yönerge temelinde uyum programı belirlenmesi

-    Çevresel Etki Değerlendirmesi yönergesinin kabulü

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

-    Çevre konusunda müktesebata uyum strateji geliştirilmiştir ve yönerge temelinde çerçeve yasası kabul edilmiştir.

-    Çevresel Etki Değerlendirmesi yönergesi onaylanmıştır.

 

FİNANSMAN

Öncelikli Hedefler

-    Gerekli yatırımların finansmanı için uyum giderleri kamu ve özel finans kaynakları tahminlerine dayanan bir plan geliştirilmesi

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

- Türkiye bu konudaki çalışmalarını sürdürmektedir.

ADALET ve İÇİŞLERİ

BİLGİLENDİRME

Öncelikli Hedefler

-    AB yasa ve uygulamaları hakkında bilgilendirme ve bilinçlendirme programlarının geliştirilmesi

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

-    AB yasa ve uygulamaları hakkında bilgilendirme ve bilinçlendirme programları geliştirmeye yönelik çalışmalara devam edilmiştir.

-    Özellikle yasadışı göç ve yasal sığınma konuları ele alınmıştır.

 

SUÇLA MÜCADELE

Öncelikli Hedefler

-    Örgütlü suçlar, uyuşturucu kaçakçılığı, yolsuzlukla mücadelenin geliştirilmesi, kara para aklamanın önlenmesi kapasitesinin arttırılması

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

-    Örgütlü suçlar, uyuşturucu kaçakçılığı, yolsuzlukla mücadelenin geliştirilmesi, kara para aklamanın önlenmesi kapasitesinin arttırılması konulu çalışmalar sürdürülmektedir.

-    İnsan kaçakçılığı ile mücadele konusunda yasal temeller oluşturulmuştur.

 

GÜMRÜK

MÜKTESEBAT

Öncelikli Hedefler

-    Serbest bölgelerle ilgili yasalar, yeni Gümrükler Yasası ve uygulama yönetmeliğinin icrasının sağlanması

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

-    Serbest bölgelerle ilgili mevzuatın uyumunda ilerleme sağlanmamıştır.

-    Yeni gümrük  kodları konusunda yaptırım ve uygulamayı güçlendirecek adımlar atılmıştır.

-    İdari kapasitenin arttırılması konusunda daha fazla çalışma yapılması gerekmektedir.

 

İDARİ ve ADLİ KAPASİTENİN GÜÇLENDİRİLMESİ

MÜKTESEBAT

Öncelikli Hedefler

-    Onay ve uygulama için gerekli idari kapasitenin eğitim ve bakanlıklar arası koordinasyon vasıtasıyla güçlendirilmesi

-    Sınırların korunması

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

- İnsan ve uyuşturucu trafiğine karşı etkili sınır koruma kapasitesinin arttırılması

İDARİ ALAN

Öncelikli Hedefler

-    Kamu yönetiminin modernleştirilmesinin hızlandırılması

-    Mali denetimin etkinliğinin güçlendirilmesi

-    Gümrüklerin işlerliğinin geliştirilmesi

-    Vergi idaresinin modernleştirilmesi, usulsüzlükle mücadele kapasitesinin arttırılması

-    Sınırlarda hayvan ve bitki sağlığı denetiminin geliştirilmesi

-    Gıda denetim idaresinin yeniden yapılandırılması ve iyileştirilmesi

İlerleme Raporu KOB Değerlendirmeleri

-    Yeni yasa hazırlanmıştır fakat henüz TBMM’de kabul edilememiştir.

-    İç denetimi (internal audit) uyumunu sağlayacak bir kurum oluşturulmamıştır.

-    Ödeme birimlerinde içinde denetim birimleri oluşturulmamıştır.

-    Denetimcilerin bağımsızlığı konusunda bir ilerleme sağlanmamıştır.

-    İç denetim standartları konulu rehber kitap hazırlanmamıştır.

-    Mali yönetim ve denetim işlevleri ile iç denetim ve bağımsız dış denetim kavramları idari makamlarda tamamen anlaşılmamıştır.

-    Kamu mali yönetimi ve iç denetim yasaları kabul edilmiştir ancak bağımsız dış denetim kurallarının değişimine yönelik adım atılmamıştır.

-    Bağımsız bir yolsuzlukla mücadele koordinasyon servisi oluşturulmalıdır.

 

ADLİ

Öncelikli Hedefler

-    Sistemin işlerliğinin geliştirilmesi ve adliye personelinin AB hukuku hakkında eğitilmesinin desteklenmesi

 

PROGRAM YÖNETİMİ

Öncelikli Hedefler

-    Yasal, idari ve bütçe çerçevesinin benimsenmesi