- 1 Ekim 2001
tarihinde Kenya’nın başkenti Nairobi’de Kenya’lı işadamlarıyla yaptığı bir
toplantıda konuşan Pascal Lamy, ikiz kulelere yapılan saldırı sonrasında yeni DTÖ
raundunun her zamankinden daha önemli ve gerekli hale geldiğini bildirdi. Kuzey-Güney,
yoksul ve zengin ülkelerin hızla işbirliğine gitmesi gerektiğini ve küresel sistemin
ancak bu şekilde istikrarla yoluna devam edebileceğini vurgulayan Lamy, yeni raundun
dünyadaki yoksulluğun azaltılmasına da büyük katkılar sunacağını fakat bunun
için gelişmiş ülkelerin az gelişmiş dünyadaki ekonomilerin hızla kalkınması
için çok çaba göstemesi gerektiğini belirtti. Terör de dahil olmak üzere mevcut
tüm olumsuzlukların yeni kalkınma raunduyla aşılabileceğine işaret eden Lamy çok
taraflı kural ve düzenlemelerin geliştirilmesi ve güçlendirilmesi gereğinin altını
çizdi. Nairobi’deki yeni raund ile ilgili bu toplantıya Afrika, Karayipler ve
Asya-Pasifik Bölgesinden 90 kadar ülkenin ekonomi bürokratları ile AB’nin ticaret
bakanları katıldı ve toplantıda yeni raund için zamanlamanın doğru olup,
olmadığı konusunda da ciddi tartışmalar yaşandı. (AFP- Nairobi)
- AB
Komisyonunun Ekim ayında DTÖ Hizmet Ticareti Konseyi ile yapacağı toplantıda
görüşülecek gündem maddeleri ve AB’nin GATS kapsamında piyasa ekonomisine açmayı
taahhüt edeceğini bildirdiği sektörler çeşitli sendika, STK ve özellikle de UNICE,
ESF gibi sermaye örgütlerinin katıldığı bir toplantıda anlatıldı. Verilen
bilgilere göre, DTÖ-GATS ekibi ve AB arasındaki Ekim toplantısının menüsünde
enerji, ulaşım, turizm, çevre hizmetleri, eğitim ve eğlence sektörlerinden
oluşuyor. AB’nin GATS müzakerelerinde kendi içine dönük olarak yapmayı taahhüt
ettiği işler arasında uzmanlık dalları, işletme branşları, dağıtım, finans
hizmetleri, turizm, enerji, posta ve kurye hizmetleri, çevresel hizmetler ve su
bulunuyor. Ekim toplantısına ABD tarafından getirilecek ve ABD’nin GATS kapsamında
piyasa ekonomisine açmayı taahhüt ettiği sektörler ise şunlar : Muhasebe ve mali
müşavirlik, görsel-işitsel hizmetler, yetişkin eğitimi ve mesleki eğitim alanları,
enerji, çevre hizmetleri, expres kurye taşımacılığı, finans hizmetleri, hukuk
hizmetleri, doğal kaynakların nakli ve turizm ve otelcilik. Bundan önce yapılmış
olan ve en çok kayrılan ülke istisnalarıyla ilişkili 2 toplantıda ele alınan
sektörler de dağıtım, inşaat, enerji, çevre, denizcilik v.b. olmuştu. Ekim
toplantısının gündeminde ise 1- hizmetler ve ticaret ilişkisi ile özerk
liberalizasyon muamelesinin yatay bir anlayışla tartışılması 2- Subvansiyon
raporlarının sunulması 3- Enerji, ulaşım, turizm, çevre hizmetleri, eğitim ve
eğlence hizmetleri. Toplantı sırasında ortaya çıkan genel kanıya göre, tüm GATS
sektörlerinde 2002 yılı sonuna kadar bir anlaşmaya varılması pek mümkün
görünmüyor.
- Çin ve
Meksika DTÖ çift taraflı anlaşmasını imzaladı. (14/09/2001) Bu anlaşma, Çin’in
DTÖ’ye girişi önündeki son engellerden birini ortadan kaldırdı. Meksika Çin ile
çift taraflı yatırım anlaşması imzalayan son DTÖ üyesi.
- DTÖ
kurallarını ihlal eden Çin ithalatındaki koruyucu vergiler, Meksika için bugüne
kadar engel teşkil ediliyordu. İmzalanan anlaşmaya göre bu vergiler 6 yıl boyunca
münakaşa konusu edilmeyecek. Şimdi tek engel A.B.D ile Avrupa Birliği arasında
Amerikan Uluslar arası Grubunun (American International Grup – AIG) geleceğine
ilişkindir. Bir şirket Çin’de yeni bir şube açmak istediğinde nelerin olacağına
ilişkin farklı bakış açıları mevcut. DTÖ anlaşmasına göre yeni gelenlerin ortak
girişimleri %50 mülkiyet ile sınırlandırılmıştır. A.B.D yeni AIG şubelerinin
mevcut şirketin parçası olacağı, bu yüzden tamamen Aıg tarafından
sahiplenileceğinin iddia ederken, AB bunun “yeni bir iş” – a new business- olduğu
ve %50 Çin mülkiyetinin geçerli olduğunda ısrar ediyor.
- DTÖ üyeleri
17 Eylül Pazartesi günü konuya ilişkin karar almak üzere toplanacaklar. Çin’in en
kısa zamanda katılımını sağlamak için kararın Kasım’da Katar’da yapılacak
toplantıda resmileşmesi gerekiyor. Meksika, eğer ülkeler ortak bir karar varamazlarsa
Çin’in katılımını engellemeyeceğini bildirdi.
- ATLANTİK
ÖTESİ SERMAYE DİYALOĞU (TABD):Avrupa ülkelerinden 20 grup ve Avrupa parlamentosunun
bazı üyeleri tarafından AB Ticaret Komisyoneri Pascal Lamy’e bir açık mektup
gönderildi. Mektupta Pascal Lamy ve diğer Avrupa komisyonu delegasyonundan Atlantik
Ötesi Sermaye Diyaloğu’nun “CEO Zirvesi”ne katılımın engellenmesi talep edildi.
Gruplar TABD’nin uygunsuz ve antidemokratik güçlerinden derin endişe duyuyorlar. TABD
zirvesi Stockholm’den Washington D.C’ye alınmasına rağmen, gruplar Stockholm’de
12-13 Ekim’de karşı zirve yapma kararı aldı. Karşı zirvenin amacı İsveç halkını bilgilendirmek ve
TABD’nin uygunsuz güçlerine karşı sivil toplum örgütlerinin stratejilerini
oluşturmak.
- Supachai WTO
zirvesinin ertelenmesi gerektiğini önerdi.Business Times (Malaysia); Sep 25, 2001 BY
SITI HAJJAR SULAIMAN IN WELLINGTONWTO Genel Direktörü, eski Tayland Başbakanı Dr.
Supachai Pantchpakti: "Eğer global bir konferans düzenlenmesi düşünülüyorsa,
bununu için en uygunu Doha'daki Bakanlar Konferansıdır."
- Yeni Zelanda
Başbakanı Helen Clark ve Ticaret Görüşmeleri Bakanı Jim Sutton Bakanlar kurulu
toplantısndan sonra yaptıkları basın açıklaması: "Globalleşme
karşıtlarının tepkilerinden ve son günlerde modern toplumları tehdit eden şiddet
eylemleri ve tahribatlarının sonucunda ciddi bir sorunla karşılaşıldığından
birlikte hareket etmemiz gerektiğini ortadadır."
- Supachai
WTO'nun 9-13 Kasım günleri arasındaki konferansın Seattle ikinci bir Seattle
olamayacağını söyledi.Supachai: "WTO, bu son saldırı karşısında
hükümetlerin alacağı tavrı önceden kestirememektedir." "Fakat saldırılar
karşısında kişisel tavrımızı ortaya koyarak mücadele için yardımlaşabiliriz.
Her WTO üyesi ülkenin bu mücadele içinde olması gereklidir." diye ekledi.
Supachai Doha Bakanlar Konferansına katılacak delegelerin güvenlikle ilgili sorununun
olup olmayacağı sorusuna sordu: "Doha , son olayların ortaya çıkarttığı
etkiler nedeniyle tehlikeli bir bölge haline geldi.Bununla berabe buluşma yerini
değiştiremeyiz. Eğer böyle bir değişiklik gündeme gelirse konferansın tarihinin
değişikliği gündeme gelebilir." Supachai: "Kasım ayında Katar'da
gerçekleştirilecek WTO Bakanlar Konferansının planlandığı gibi gerçekleşmesinin
kesinlikle başarılı olacağına inanıyoruz. Gelişmekte olan ülkelerin WTO'nun
çalışmalarına aktif katılımlarının sağlanması, onların kaygılarının adresi
olan WTO için bu katılımın çok önemli olduğuna da inanıyoruz."
- WTO summit in
Qatar still set to proceed No changes in venue, agenda or schedules Bangkok Post -
Thailand; Sep 25, 2001 BY SARITDET MARUKATAT AND AGENCIES WTO Genel Direktör vekili P.H.
Ravier dün 9-13 Kasım arası Katar'da yapılması planlanan toplantının 100'den fazla
bakanın katılımıyla gerçekleşeceğini açıkladı. ABD'ye yapılan son
saldırıların yarattığı güvenlik kaygıları nedeniyle Orta Doğu'da bir ülkede
toplantıların yapılmasının ertelenme olasılığı gündeme geldi. Katar'da
yapılacağı açıklanan yeni bir global ticaret görüşmesinin akıbeti ile ilgili
kaygılar giderek büyümekte. Geçtiğimiz günlerde Tayland'ın da organizasyonuna
katıldığı bir toplantıda, Asya ve Pasifik ülkeleri için BM Ekonomik ve Sosyal
İşler Komisyonu ve de BM Ticaret ve Gelişme Konferansında (UNCTAD)yoksul ülkelere
daha iyi davranılması çağırısı yapıldı.UNCTAD Genel Sekreteri Rubens Ricupero bir
sunum sırasındaki konuşmasında uyarıda bulunarak şunları belirtti:
"Görüşmelerin başarılı ya da başarısız olması temel iki konu üzerinde
düğümlenmekte: Tarım ve uygulama" Ticaret Bakanı Adsai Bodharamik yeni bir
görüşmeler zincirinin gerçekleşemeyeceğini, WTO ve uluslararası ticaretin tehlikeye
düşebileceğini açıladı.Bu işin başarılabilmesi; WTO üyesi ülkelerin aşırı
gayretiyle gelişme görüşmeleri için hiç de küçümsenmeyecek bir çabayı
oluşturacak ve bunun da küresel durgunluktan çıkış için gerçekten etkili olacağı
açıktır. ESCAP Genel Sekreteri Kim Hak-su, az gelişmiş ülkelerin kendi aralarındaki
birliği daha fazla sağlayarak dünya ticaret sisteminde daha fazla olanaklardan
yararlanabileceklerini açıkladı.Tayland ve Hindistan temsilcileri, gizli gündem
olmaksızın tamamen açık olmadığı sürece yeni görüşme olasılığının
olmayacağı ve böylece taslağın açıklanması gerektiği konusunda itirazda
bulundular.
- Eylül
ayında WTO Genel Direktörü Mr. Moore'nun yerini alan Supachai Panitchpakdi Amerika'daki
son saldırının görüşmelerin gerçekleşmesini zorlaştırdığını sonucuna
vardı.Wllington sözcüsü de bu tahmin edilemeyen gelişme yüzünden yeni ticaret
görüşmelerinin politik zemininin aşındığını söyledi.Dr Supachai:"Son
saldırı görüşmeleri zora sokmuştur, ancak konuyla ilgili daha fazla görüşmeler
yapma gereksinimi çok daha fazladır." Tayland eski Başbakanı, son saldırının
ciddi bir karasızlık yarattığını, ülkelerin kendi iç sorunlarına -güvenlik,
enerji sağlama ve bankaların tahkiminin sağlanması gibi- yönelmesine yol
açtığından dış ticaretin sağlamlaştırılması çabalarını tecih etmektedirler.
Dr.Supachai: "Politik bir ortak karar almaksızın bunu gerçekleştirebilmemiz çok
zor olacaktır."
Türkiye MAI ve Küreselleşme Karşıtı Çalışma
Grubu |