mai ve küreselleşme karşıtı çalışma grubu

BÜLTEN-37

Türkiye MAI ve Küreselleşme Karşıtı Çalışma Grubu

15 Ekim 2001

Çalışma Grubumuzun 85’inci Olağan toplantısında tartıştığı konular ait notlar ile Küreselleşmedeki son gelişmelere ait haberler.

 

  • 1 Ekim 2001 tarihinde Kenya’nın başkenti Nairobi’de Kenya’lı işadamlarıyla yaptığı bir toplantıda konuşan Pascal Lamy, ikiz kulelere yapılan saldırı sonrasında yeni DTÖ raundunun her zamankinden daha önemli ve gerekli hale geldiğini bildirdi. Kuzey-Güney, yoksul ve zengin ülkelerin hızla işbirliğine gitmesi gerektiğini ve küresel sistemin ancak bu şekilde istikrarla yoluna devam edebileceğini vurgulayan Lamy, yeni raundun dünyadaki yoksulluğun azaltılmasına da büyük katkılar sunacağını fakat bunun için gelişmiş ülkelerin az gelişmiş dünyadaki ekonomilerin hızla kalkınması için çok çaba göstemesi gerektiğini belirtti. Terör de dahil olmak üzere mevcut tüm olumsuzlukların yeni kalkınma raunduyla aşılabileceğine işaret eden Lamy çok taraflı kural ve düzenlemelerin geliştirilmesi ve güçlendirilmesi gereğinin altını çizdi. Nairobi’deki yeni raund ile ilgili bu toplantıya Afrika, Karayipler ve Asya-Pasifik Bölgesinden 90 kadar ülkenin ekonomi bürokratları ile AB’nin ticaret bakanları katıldı ve toplantıda yeni raund için zamanlamanın doğru olup, olmadığı konusunda da ciddi tartışmalar yaşandı. (AFP- Nairobi)

 

  • AB Komisyonunun Ekim ayında DTÖ Hizmet Ticareti Konseyi ile yapacağı toplantıda görüşülecek gündem maddeleri ve AB’nin GATS kapsamında piyasa ekonomisine açmayı taahhüt edeceğini bildirdiği sektörler çeşitli sendika, STK ve özellikle de UNICE, ESF gibi sermaye örgütlerinin katıldığı bir toplantıda anlatıldı. Verilen bilgilere göre, DTÖ-GATS ekibi ve AB arasındaki Ekim toplantısının menüsünde enerji, ulaşım, turizm, çevre hizmetleri, eğitim ve eğlence sektörlerinden oluşuyor. AB’nin GATS müzakerelerinde kendi içine dönük olarak yapmayı taahhüt ettiği işler arasında uzmanlık dalları, işletme branşları, dağıtım, finans hizmetleri, turizm, enerji, posta ve kurye hizmetleri, çevresel hizmetler ve su bulunuyor. Ekim toplantısına ABD tarafından getirilecek ve ABD’nin GATS kapsamında piyasa ekonomisine açmayı taahhüt ettiği sektörler ise şunlar : Muhasebe ve mali müşavirlik, görsel-işitsel hizmetler, yetişkin eğitimi ve mesleki eğitim alanları, enerji, çevre hizmetleri, expres kurye taşımacılığı, finans hizmetleri, hukuk hizmetleri, doğal kaynakların nakli ve turizm ve otelcilik. Bundan önce yapılmış olan ve en çok kayrılan ülke istisnalarıyla ilişkili 2 toplantıda ele alınan sektörler de dağıtım, inşaat, enerji, çevre, denizcilik v.b. olmuştu. Ekim toplantısının gündeminde ise 1- hizmetler ve ticaret ilişkisi ile özerk liberalizasyon muamelesinin yatay bir anlayışla tartışılması 2- Subvansiyon raporlarının sunulması 3- Enerji, ulaşım, turizm, çevre hizmetleri, eğitim ve eğlence hizmetleri. Toplantı sırasında ortaya çıkan genel kanıya göre, tüm GATS sektörlerinde 2002 yılı sonuna kadar bir anlaşmaya varılması pek mümkün görünmüyor. 

 

  • Çin ve Meksika DTÖ çift taraflı anlaşmasını imzaladı. (14/09/2001) Bu anlaşma, Çin’in DT֒ye girişi önündeki son engellerden birini ortadan kaldırdı. Meksika Çin ile çift taraflı yatırım anlaşması imzalayan son DTÖ üyesi.

 

  • DTÖ kurallarını ihlal eden Çin ithalatındaki koruyucu vergiler, Meksika için bugüne kadar engel teşkil ediliyordu. İmzalanan anlaşmaya göre bu vergiler 6 yıl boyunca münakaşa konusu edilmeyecek. Şimdi tek engel A.B.D ile Avrupa Birliği arasında Amerikan Uluslar arası Grubunun (American International Grup – AIG) geleceğine ilişkindir. Bir şirket Çin’de yeni bir şube açmak istediğinde nelerin olacağına ilişkin farklı bakış açıları mevcut. DTÖ anlaşmasına göre yeni gelenlerin ortak girişimleri %50 mülkiyet ile sınırlandırılmıştır. A.B.D yeni AIG şubelerinin mevcut şirketin parçası olacağı, bu yüzden tamamen Aıg tarafından sahiplenileceğinin iddia ederken, AB bunun “yeni bir iş” – a new business- olduğu ve %50 Çin mülkiyetinin geçerli olduğunda ısrar ediyor.

 

  • DTÖ üyeleri 17 Eylül Pazartesi günü konuya ilişkin karar almak üzere toplanacaklar. Çin’in en kısa zamanda katılımını sağlamak için kararın Kasım’da Katar’da yapılacak toplantıda resmileşmesi gerekiyor. Meksika, eğer ülkeler ortak bir karar varamazlarsa Çin’in katılımını engellemeyeceğini bildirdi.

 

  • ATLANTİK ÖTESİ SERMAYE DİYALOĞU (TABD):Avrupa ülkelerinden 20 grup ve Avrupa parlamentosunun bazı üyeleri tarafından AB Ticaret Komisyoneri Pascal Lamy’e bir açık mektup gönderildi. Mektupta Pascal Lamy ve diğer Avrupa komisyonu delegasyonundan Atlantik Ötesi Sermaye Diyaloğu’nun “CEO Zirvesi”ne katılımın engellenmesi talep edildi. Gruplar TABD’nin uygunsuz ve antidemokratik güçlerinden derin endişe duyuyorlar. TABD zirvesi Stockholm’den Washington D.C’ye alınmasına rağmen, gruplar Stockholm’de 12-13 Ekim’de karşı zirve yapma kararı aldı. Karşı zirvenin  amacı İsveç halkını bilgilendirmek ve TABD’nin uygunsuz güçlerine karşı sivil toplum örgütlerinin stratejilerini oluşturmak.

 

  • Supachai WTO zirvesinin ertelenmesi gerektiğini önerdi.Business Times (Malaysia); Sep 25, 2001 BY SITI HAJJAR SULAIMAN IN WELLINGTONWTO Genel Direktörü, eski Tayland Başbakanı Dr. Supachai Pantchpakti: "Eğer global bir konferans düzenlenmesi düşünülüyorsa, bununu için en uygunu Doha'daki Bakanlar Konferansıdır."

 

  • Yeni Zelanda Başbakanı Helen Clark ve Ticaret Görüşmeleri Bakanı Jim Sutton Bakanlar kurulu toplantısndan sonra yaptıkları basın açıklaması: "Globalleşme karşıtlarının tepkilerinden ve son günlerde modern toplumları tehdit eden şiddet eylemleri ve tahribatlarının sonucunda ciddi bir sorunla karşılaşıldığından birlikte hareket etmemiz gerektiğini ortadadır."

 

  • Supachai WTO'nun 9-13 Kasım günleri arasındaki konferansın Seattle ikinci bir Seattle olamayacağını söyledi.Supachai: "WTO, bu son saldırı karşısında hükümetlerin alacağı tavrı önceden kestirememektedir." "Fakat saldırılar karşısında kişisel tavrımızı ortaya koyarak mücadele için yardımlaşabiliriz. Her WTO üyesi ülkenin bu mücadele içinde olması gereklidir." diye ekledi. Supachai Doha Bakanlar Konferansına katılacak delegelerin güvenlikle ilgili sorununun olup olmayacağı sorusuna sordu: "Doha , son olayların ortaya çıkarttığı etkiler nedeniyle tehlikeli bir bölge haline geldi.Bununla berabe buluşma yerini değiştiremeyiz. Eğer böyle bir değişiklik gündeme gelirse konferansın tarihinin değişikliği gündeme gelebilir." Supachai: "Kasım ayında Katar'da gerçekleştirilecek WTO Bakanlar Konferansının planlandığı gibi gerçekleşmesinin kesinlikle başarılı olacağına inanıyoruz. Gelişmekte olan ülkelerin WTO'nun çalışmalarına aktif katılımlarının sağlanması, onların kaygılarının adresi olan WTO için bu katılımın çok önemli olduğuna da inanıyoruz."

 

  • WTO summit in Qatar still set to proceed No changes in venue, agenda or schedules Bangkok Post - Thailand; Sep 25, 2001 BY SARITDET MARUKATAT AND AGENCIES WTO Genel Direktör vekili P.H. Ravier dün 9-13 Kasım arası Katar'da yapılması planlanan toplantının 100'den fazla bakanın katılımıyla gerçekleşeceğini açıkladı. ABD'ye yapılan son saldırıların yarattığı güvenlik kaygıları nedeniyle Orta Doğu'da bir ülkede toplantıların yapılmasının ertelenme olasılığı gündeme geldi. Katar'da yapılacağı açıklanan yeni bir global ticaret görüşmesinin akıbeti ile ilgili kaygılar giderek büyümekte. Geçtiğimiz günlerde Tayland'ın da organizasyonuna katıldığı bir toplantıda, Asya ve Pasifik ülkeleri için BM Ekonomik ve Sosyal İşler Komisyonu ve de BM Ticaret ve Gelişme Konferansında (UNCTAD)yoksul ülkelere daha iyi davranılması çağırısı yapıldı.UNCTAD Genel Sekreteri Rubens Ricupero bir sunum sırasındaki konuşmasında uyarıda bulunarak şunları belirtti: "Görüşmelerin başarılı ya da başarısız olması temel iki konu üzerinde düğümlenmekte: Tarım ve uygulama" Ticaret Bakanı Adsai Bodharamik yeni bir görüşmeler zincirinin gerçekleşemeyeceğini, WTO ve uluslararası ticaretin tehlikeye düşebileceğini açıladı.Bu işin başarılabilmesi; WTO üyesi ülkelerin aşırı gayretiyle gelişme görüşmeleri için hiç de küçümsenmeyecek bir çabayı oluşturacak ve bunun da küresel durgunluktan çıkış için gerçekten etkili olacağı açıktır. ESCAP Genel Sekreteri Kim Hak-su, az gelişmiş ülkelerin kendi aralarındaki birliği daha fazla sağlayarak dünya ticaret sisteminde daha fazla olanaklardan yararlanabileceklerini açıkladı.Tayland ve Hindistan temsilcileri, gizli gündem olmaksızın tamamen açık olmadığı sürece yeni görüşme olasılığının olmayacağı ve böylece taslağın açıklanması gerektiği konusunda itirazda bulundular.

 

  • Eylül ayında WTO Genel Direktörü Mr. Moore'nun yerini alan Supachai Panitchpakdi Amerika'daki son saldırının görüşmelerin gerçekleşmesini zorlaştırdığını sonucuna vardı.Wllington sözcüsü de bu tahmin edilemeyen gelişme yüzünden yeni ticaret görüşmelerinin politik zemininin aşındığını söyledi.Dr Supachai:"Son saldırı görüşmeleri zora sokmuştur, ancak konuyla ilgili daha fazla görüşmeler yapma gereksinimi çok daha fazladır." Tayland eski Başbakanı, son saldırının ciddi bir karasızlık yarattığını, ülkelerin kendi iç sorunlarına -güvenlik, enerji sağlama ve bankaların tahkiminin sağlanması gibi- yönelmesine yol açtığından dış ticaretin sağlamlaştırılması çabalarını tecih etmektedirler. Dr.Supachai: "Politik bir ortak karar almaksızın bunu gerçekleştirebilmemiz çok zor olacaktır."

Türkiye MAI ve Küreselleşme Karşıtı Çalışma Grubu