mai ve küreselleşme karşıtı çalışma grubu


BÜLTEN-53

Türkiye MAI ve Küreselleşme Karşıtı Çalışma Grubu

10 Eylül 2002

Çalışma Grubumuzun 103'inci olağan toplantısında tartıştığı konuların notları ile küreselleşmedeki son gelişmelere ait haberler.

 

 

  • İsviçre Hükümeti, üniversite rektörleri ve Avrupa Üniversiteler Birliğinden yükselen tüm tepkilere rağmen, yüksek öğretim sistemini yeni GATS anlaşmasına uygun hale getirme amacıyla bir dizi anlaşma imzalamaya hazırlanıyor. İsviçre’de iktidardaki Radikal Özgür Demokrasi Partisi, kamu üniversitelerinin özel üniversitelerle daha yüksek düzeyde rekabet edebilmeleri için piyasa ekonomisine açılmasını öngören yeni GATS hükümlerini desteklediğini açıklamıştı. Avrupa Üniversiteler Birliği EUA ise, AB’nin daha 1995 yılında imzaladığı GATS anlaşması çerçevesinde liberalize etmeyi taahhüt ettiği 12 sektörden birinin eğitim sektörü olduğunu bildiği halde, AB Komisyonunun DTÖ ile yaptığı ön anlaşmalara tepki göstermiş, ciddi eleştirilerde bulunmuştu. İsviçre ulusal öğrenciler birliği VSS ise, GATS anlaşmalarının bu ikinci tur görüşmelerinin ülke yasalarına geçirilmesi halinde tüm kamu hizmetlerinin piyasalaştırılması yolunda ilk önemli adımın atılmış olacağını belirtiyor. İsviçre hükümetinin olası anlaşmalarla ilgili bilgileri kamu oyuna duyurmaktan kaçınmasını protesto etme amacıyla Temmuz ayında 1000’i aşkın öğrencinin katılımıyla Cenevre’de bir gösteri yürüyüşü düzenlendi. Hazırlığı yapılan yeni anlaşmaların hükümleri uyarınca, Hükümetin bütçeden eğitime aktardığı –son dönemde zaten yeterince kısıtlanmış olan- fonlar azaltılacak. (Tania Peitxker, Berne : Swiss: do not leave us in dark over GATS, 23 August 2002)

 

  • DT֒nün yeni Genel Başkan adayı S.Panitchpakdi, 16 Ağustos günü, görevi sırasında kendisine yardım edecek 4 başkan yardımcısını belirlediğini açıkladı. Belirlenen bu başkan yardımcıları, G.Başkanın 1 Eylül 2002’de başlayıp 3 yıl boyunca devam edecek başkanlığı dönemince görevde kalacak. Başkan yardımcılığı görevini üstlenecek isimler: Rufus H. Yerxsa: ABD’nin eski Ticaret Temsilcisi Yardımcısı ve GATT anlaşmasının eski daimi temsilcisi, Yerxsa, 1998 yılından beri dünyanın en büyük tohum tekellerinden Monsanto’da hukuk danışmanı olarak çalışıyor; 40 yıllık kariyerine İngiltere Ticaret Kurulu üyeliği ile başlayan Roderick Abbott, kısa süre öncesine kadar AB Komisyonu Ticaret Genel Başkanlığında Başkan Vekili olarak görev yapmaktaydı, Abbott, Komisyonun Cenevre(DTÖ)deki temsilciliğinin de eski başkanı, Abott, Kennedy ve Uruguay Raundları sırasında AB delegasyonunun başında olan kişiydi; Kipkorir Aly Azad Rana: Kenya’nın DT֒deki ve BM’deki en kıdemli temsilcisi ; ve son olarak Francisko Thompson: halihazırda Brezilya’nın Uruguay büyük elçiliği görevini yürüten Thompson aynı zamanda Breizlya’nın ticari ataşesi. (Intl. Trade Reporter, Volume 19 Number 34 August 22, 2002 World News)

 

  • Avrupa Komisyonu Sözcüsü 22 Ağustos günü yaptığı bir açıklamayla AB hükümetlerini Enerji sektörlerini daha fazla gecikmeden serbest piyasaya açmaları için uyardı. Aslında Avrupa enerji piyasası, 90’ların başından beri başlamış bulunan liberalizasyon dalgası sonucunda zaten oldukça parçalanmış bir yapıda. Fakat Komisyon, geçen yıldan beri tekrarlamakta olduğu çağrılarla AB ülkelerini bu yolda daha büyük adımlar atmaya zorluyor. Komisyon sözcüsü tarafından yapılan açıklamada, özellikle petrol ve elektrik piyasalarının 2005 yılına kadar tamamen liberalize edilmesi yönündeki kararın uygulanmasında beklenen ilerlemenin sağlanmamış olmasından kaygı duyulduğunu belirterek “Barselona zirvesinde varılan politik mutabakattan fazlasıyla memnunuz ve umuyoruz ki bu mutabakat gecikmeksizin hayata geçirilecektir” dedi. Sektör sanayicileri, Barselona zirvesinde, Fransız hükümeti tarafından yapılan “sektörün tümden liberalize edilmesi halinde, sonunda California’da yaşanan krizin benzeri bir durumla karşılaşma riski” uyarılarına yanıt anlamında görece soft bir mutabakat çıkmasından rahatsızlık duyduklarını belirtirken AB liderleri, nereji tüketim piyasasının %60’ını oluşturan sanayi şirketlerinin elektrik veya petrolü kimden satın alacakları konusunda özgür karar verebilmeleri gerektiğine ve AB’nin de bu kararı destekleyici nitelikteki adımları 2003 Mart’ından önce atması gerektiğine karar verdiler. Ancak AB hükümetlerinin bakanları bu konudaki uyum yasalarının çıkarılması için henüz herhangi bir adım atmış değiller. (Financial Times: August 23 2002, By Daniel Dombey in Brussels)

 

  • Japonya ve ASEAN ülkeleri arasında yeni bir serbest bölge anlaşmasının hazırlıkları yapılıyor. Japonya ile ASEAN ülkeleri arasındaki ekonomik bağların güçlendirilmesi amacıyla önümüzdeki yıl müzakere edilmeye başlanacak olan serbest bölge anlaşması kapsamına giren konular arasında ticaretin yanı sıra bilgi teknolojileri, çevre ve enerji sektörleri, rekabet politikaları, fikri mülkiyet hakları da bulunuyor. Japonya ve ASEAN’ın toplam nüfusu 590 milyon kişiden oluşan bir pazarı temsil ediyor ve bu büyüklük, toplam dünya nüfusunun %11 ine, dünya toplam gelirinin %18’ine denk düşüyor. Asya basınında yer alan yorumlara göre, bu girişimin başını çeken Japonya’nın esas hedefi Çin ile rekabet edebilecek güce ulaşmak. Zira Çin, Kasım ayında ASEAN ülkeleriyle 10 yıl süreli bir serbest ticaret anlaşması imzalayacak. Bu anlaşmaya dayalı olarak ilgili ülkelerin dev çok uluslu şirketleri de muazzam işbirliği planları yapmaktalar. Bunlardan bir tanesi uzay-havacılık sanayinin devleri arasında görüşülmekte ve Doğu Asya’da da bir Airbus yaratılmaya çalışılmakta. Ayrıca bir Asya TV networkü kurulmaya çalışılıyor ve CNN’nin de adı geçiyor. ASEAN’ın üye ülkeleri: Brunei, Kamboçya, Endonezya, Laos, Malezya, Myanmar, Filipinler, Singapur, Tayland ve Vietnam. (The Japan Times, September 8, 2002 By Bandar Seri Begawan (Kyodo))

 

  • Johannesburg Zirvesi sırasında ele geçen gizli bir rapor, Kanada hükümetinin 2003 yılında Meksika-Cancun’da yapılacak 5. Bakanlar Konferansında, bakanlar kurulundan extra yetki alarak MAI anlaşmasının yeniden ele alınmasını sağlama kararlılığında olduğunu ortaya çıkardı.