mai ve küreselleşme karşıtı çalışma grubu

BÜLTEN - 68

Türkiye MAI ve Küreselleşme Karşıtı Çalışma Grubu

31 Mayıs 2003

Çalışma Grubumuzun 121. olağan toplantısında tartıştığı konular ile küreselleşmedeki son gelişmelere ilişkin haberler.

 

  • NAFTA, TAFTA, FTAA nın ardından şimdi de CAFTA-Orta Amerika Serbest Ticaret Anlaşması müzakere süreci başlatılıyor. Nikaragua, Honduras, Panama, El Salvador ve Kostarika arasında ilk kez 2002 yılında karar altına alınan CAFTA raundunun bu yıl, Eylül ayındaki DTÖ-Cancun konferansı öncesinde başlatılması planlanıyor. Gerek Cancun gerekse CAFTA sürecine karşı bir muhalefet örgütlenmesini öngören Nikaragua Bağımsız Ulusal Üniversitesi Ruben Dario kampusu 3-4 Haziran tarihlerinde başkent Managua’da konuyla ilgili bilimsel bir konferans düzenliyor. Bu konferansın ardından 21-23 Temmuz tarihlerinde de Honduras’ın başkenti Tegusigalpa’da bir başka forum düzenlenecek. Bu toplantıları örgütleyecek gruplar kendilerine “Orta Amerika Bloğu” adını vermişler ve içlerinde CAFTA karşıtı platform, Honduras Halk Muhalefeti, Honduras-Özelleştirme karşıtı sosyal koordinasyon, Guatemala-Başka bir dünya mümkün isimli örgütlenmeler bulunuyor. (Konferans Çağrısı : Nikaragua Özerk Ulusal Üniversitesi, Dostlar Toplumu, Jubilee South, Centre for International Studies, Friends Society 26 May 2003)

 

  • ABD ve Botswana, Leshoto, Namibia, G.Afrika, Swaziland arasındaki SACU-Güney Afrika Gümrük Birliği Anlaşmasının ilk müzakere raundu Haziran ayı başında başlıyor. Raundun 2004 yılı sonunda tamamlanması için üye devletlerin her 6 ya da 10 haftada bir kez bir araya gelecekleri ve tarım, zorunlu lisans uygulamaları, ilaçta TRIPS, hükümet satın almalarında şeffaflık, finansal hizmetlere ABD’li şirketlerin de giriş yapabilmesi ve bölge ülkelerinin telekom hizmetlerinin piyasa ekonomisine açılması gibi konu başlıklarının ele alınacağı bildiriliyor. Öte yandan gerek ABD gerekse bölgedeki STK’lar daha şimdiden alarma geçmiş durumda ve SACU anlaşmasının ABD ile Singapur arasında imzalanan serbest ticaret anlaşmasına benzememesi yani çalışma ve çevre standartları konularına da anlaşmada yer verilmesi için bir dizi çalışma yürütmekteler. (Bridges-Regional Integration News Year 7 No.3 April 2003 P. 14)

 

  • Jakarta Barış Konsensusu 18-21 Mayıs tarihlerinde Jakarta’da toplandı. New York Times’ın “Dünyanın diğer süper gücü” ismini verdiği ittifakın temel hedefi dünya çapında bir örgütlenme üzerinden Irak’taki savaş, yeniden yapılanma, BM politikaları ve işgalci güçlere karşı toplumsal bir muhalefet oluşturmak, işgalci ülkelerin yöneticilerinin bağımsız mahkemelerde yargılanmasını talep etmek ve Irak halkının kendi kaderini tayin hakkını kullanması yönünde çaba sarf etmek. Jakarta’daki konferansa katılan örgütler: Asya Barış İttifakı, İngiltere Savaşa Hayır Koalisyonu ve Barış ve Adalet için Birlik isimli örgüt, İtalyan Sosyal Forumu, İstanbul Savaşa Hayır Koordinasyonu ve Bombalar Değil, Kitaplar isimli grup, Avustralya Yüksek Okul Öğrencileri Hareketi ve ev sahibi konumdaki diğer savaş karşıtı örgütler. (Focus On the Global South, Jakarta 21, May 2003)

 

  • Birleşmiş Milletler’in Cenevre’deki Ofisi UNOG’da çalışan personele gizli uyarı yazısı gönderildi. Yapılan uyarı 29 Mayıs – 3 Haziran tarihlerinde gerçekleşmesi beklenen G8-karşıtı protesto gösterileriyle ilgili. İsviçre Güvenlik yetkilileri 26 Mayıs’tan itibaren çok sayıda karşıt eylemcinin ülke sınırından giriş yaptığını duyurdu ve toplam gösterici sayısının 100.000’i bulabileceğini belirtti.Bu uyarılar çerçevesinde 22 Mayıs’tan 4 Haziran tarihine kadar Fransa ve İsviçre sınırlarında özel geçiş prosedürünün uygulanacağı bildiriliyor. Söz konusu bu prosedürün sınırlarda 20 dakikadan daha uzun sürecek beklemelere ve yığılmalara yol açacağı tahmin ediliyor. 31 Mayıs-2 Haziran tarihleri arasında Cenevre Uluslar arası Hava Alanı ulaşıma kapatılacak. Her ne kadar ticari hava yolu şirketlerinin geçişlerine sınırlı da olsa izin verilse de bu şirketler de uçuş sayılarını saatte 38 uçuştan 20 uçuşa indirmak zorunda kalacaklar. Cenevre’de bulunan uluslar arası örgütlerin binaları G8 zirve toplantıları sırasında çok sayıda polis ve görevli ile koruma altına alınacak. Ayrıca İsviçre makamları gerek duyulması halinde köprü ve geçişlerin geçici olarak trafiğe kapatılabileceğini de bildirdi. Bu arada BM-Sahil Kulübünün, DT֒nün ve diğer BM örgütlerinin de 30 Mayıs- 2 Haziran tarihlerinde kapalı olacağı duyuruldu.(26 May 2003, Public Citizen USA)

 

  • Avrupa Hizmetler Forumu ESF, DT֒ye gönderdiği bir mektupla, nasıl bir “yeni MAI” anlaşması beklediklerini ve DT֒nün Cancun’da yapılacak 5. bakanlar konferansını tam olarak desteklediklerini belirtti. Rekabet önündeki tüm engellerin çok taraflı bir anlaşmayla ortadan kaldırılmasından, Çok Taraflı bir uluslarüstü rekabet kurulunun kurulmasını istemediklerini belirten ESF şirketleri, GATT sürecinin çok uluslu şirketler arasındaki rekabeti şiddetlendirdiğini, eğer GATT sürecinde şirketlerin dünya pazarlarını paylaşması hedeflenmiş olsaydı yani piyasa oyuncuları birbirleriyle yarışa girmemiş olsaydı başka bir deyişle karteller oluşturma, piyasa gücünün kötüye kullanılmasını teşvik eden politikaları onaylama gibi eğilimler göstermiş olsalardı GATT’ın ve liberalizasyonun gerçek hedefine ulaşmasının da mümkün olamayacağını bildirdi. ESF’nin dizayn edilecek olası bir Rekabet anlaşmasında dikkate alınmasını talep ettiği kriterler şunlar: Rekabetle ilgili meselelerde tam, tatmin edici ve belirsizlikleri ortadan kaldırıcı tanımlamalar; ulusal düzenlemelerin şeffaf olmasının sağlanması; ticari mahremiyetin korunmasına yönelik kuralları da içermesi; en güçlü kartellere uygulanan kısıtlamaların asgariye çekilmesi; Özerk Rekabet Kurullarının siyasi otoriteler ile Bakanlıkların ulaşabileceği yakınlıkta faaliyet göstermelerinin sağlanması. ESF, ayrıca Cancun konferansında Rekabet anlaşmasının imzalanacağını da umduklarını belirtiyor. (Global Service Network 23 05 2003)

 

  • AB ve ABD Hizmet Ticareti uzmanları, gelişmekte olan ülkelerden gelen “yabancı hizmet elemanlarının gelişmiş ülkelerde geçici de olsa işe alınmaları ve oturma izni alabilmeleri” taleplerini nasıl geçiştirebileceklerini, yeni manevra alanları bulup bulamayacaklarını  kara kara düşünmeye başladı. Başta Hindistan olmak üzere özellikle Doğu ve G.Doğu Asya ülkelerinden gelen bu tip taleplerin GATS müzakereleri sürecini daha da keskinleştireceği belirtiliyor. Gelişmiş ülkelerin sıkça başvurabileceği mazeret ise artan göç olgusu ve bu olguya karşı alınması gereken meşru önlemler. Avrupa Birliği, hizmet elemanlarına sözleşmeli işçi olmaları halinde 3 ay, mimar, mühendis ve yönetici olmaları halinde 6 ay süreli geçici giriş izni vermeyi planlıyor. AB’nin teklifler listesini 31 Mart 2003’e yetiştirememesinin nedeninin de üye devletlerin gerçek kişilerin dolaşımı konusundaki farklı yaklaşımda olmalarının olduğu belirtiliyor. Öte yandan gelişmekte olan ülkelerin tarım müzakerelerinde istedikleri avantajları elde edememiş olmaları yüzünden GATS anlaşmasında da kendilerinden bekleneni yapmaya yanaşmadıkları ve buna ikna edilmelerinin son derece zor olacağı bildiriliyor. (Inside US Trade May 16, 2003) 

 

  • DTÖ, Cancun’da yapılacak Bakanlar Konferansına resmi başvuru yaparak katılmak isteyen örgütlere birer yazı göndererek, katılım formunu 30 Haziran akşamına kadar ileten demokratik kitle örgütlerinin her birinden maximum 3’er temsilciye katılım konfirmasyonu vereceklerini bildirdi. Bu 3 kişilik delegasyonun her birine yaka kartı verilecek olsa da aralarından yalnızca birine resmi düzeydeki toplantılara katılma hakkı tanınacağı ve bunun için ayrı bir kart düzenlenerek hangi temsilci toplantıya gidecekse yalnızca onun kullanabilmesi yani diğer ikisinin toplantı alanına alınmamasının sağlanacağı belirtiliyor. STK’lar daha önce 4’er kişiye izin verilmesini talep etmişlerdi fakat DTÖ, delege sayısının 5000’in üzerine çıkması halinde yangın riskinin yükseleceği gerekçesiyle bunu reddetmişti. Halen toplantılara 3000 kadar resmi devlet delegesi, 3000 kadar basın ve medya mensubu ile 900 kadar da akredite olmuş STK temsilcisinin katılması bekleniyor. Bu arada DT֒nün 154 tane STK’yi kar amaçlı çalıştıkları, bir şeyler sattıkları için reddettiği ancak sanayi federasyonları, işveren örgütleri ve DT֒ye kayıtlı sermaye yanlısı vakıflara akreditasyon verildiği bildiriliyor. Bu konudaki yorumlar, DT֒nün kendisini temiz ve sivil toplumdan yana bir yapı olarak tanıtma yani imaj edinme çabaları şeklinde. (James Love Institute for Agriculture and Trade Policy-Geneva, Director Consumer Project on Technology 28 May)   

 

  • Fransa’da Yeni Emeklilik Projesine karşı olağanüstü hareketlenme yaşanıyor. Yeni emeklilik projesine karşı eylemler sendikaların beklentilerini aşarak 2 milyona yakın bir katılıma ulaştı. Tüm Fransız Sendika Konfederasyonlarının (CGT, CFDT, FO, CFTC, CFE-CGC, Unsa, FSU, Sud, CNT) çağrısı ile 100’den fazla şehirde eylemler gerçekleştirildi. En büyük eylemler Paris 250 bin, Marsilya ve Toulouse’da 60 bin kişi eylemlere katıldı. Bu konudaki eylemler yeni başlamasına rağmen katılım yönünden 1995 hareketlenmesinin doruğunu aşıyor. Eylemlerde birçok sektörde katılım rekorları kırıldı. Başta hava yolları olmak üzere ulaşım sektörünün büyük çoğunluğu, Kamu emekçilerinde katılım %57, Eğitimcilerin katılım oranları %78, Sağlık emekçilerinde %90, Posta Hizmetlerinde %47 ve Fransız Telekom’da %58’i buldu. Eylemlere Özel Sektör işçilerinin de katılımı Fransız emek hareket  için önemli bir gelişme olarak kabul edilmektedir. Kamu emekçilerinin yürüyüşüne Renault, Thales, Danone, Air France, Alstom, Bouygues gibi özel sektör şirketlerinin işçileri kitlesel katılım gösterdi. Demiryolları, metro ve eğitim sendikaları yeni eylemlilik çağrıları yaparak, grev ve yürüyüşlerini sürdüreceklerini açıkladılar.