mai ve küreselleşme karşıtı çalışma grubu

BÜLTEN - 73

Türkiye MAI ve Küreselleşme Karşıtı Çalışma Grubu

23 Ekim 2003

Çalışma Grubumuzun 128. olağan toplantısında tartıştığı konular ile küreselleşmedeki son gelişmelere ilişkin haberler.

 
  • Bank of America, yeni gelişen piyasalarda (emerging markets) taşeronlaşmak amacıyla bir daha adım atarak, önümüzdeki yıl Hindistan’da bir tedarikçi firma kurmaya ve işçilik maliyetlerini düşürmek için bu firma üzerinden ülkedeki ucuz işgücünü kendi faaliyetlerinde istihdam etmeye karar verdi. Banka’nın resmi sözcüsü Elizabeth Wood tarafından 13 Ekim günü  yapılan açıklamada “Bu karar sayesinde, müşterilerimize daha hızlı, daha kaliteli ve çok daha ucuz hizmet sunma olanağını yakalayacağız” dendi. Sanayii çevrelerinden güvenilir kaynaklar Bank of Amerika’nın (BoA) halen Bangalore’deki hizmet elemanlarını başka ülkelerde çalıştırılmak üzere yetiştirdiğini belirtiyor. Öte yandan BoA’nın, Hindistan’daki en önemli bilgi-iletişim şirketlerinin en büyük müşterisi  olduğu belirtiliyor. Bu girişim, BoA’nın küresel ölçekteki faaliyetlerinde ciddi bir işgücü kısıntısına gidileceği anlamına geliyor. Fakat şirket, hangi faaliyetlerini Hindistan’a taşıyacağını henüz net olarak açıklamadığı için BoA personeli için korkulu ve gergin bekleyiş süreci halen devam ediyor. Analistler, ABD’deki BoA çalışanlarının protestoları devam ederken ABD bankalarının halen üçte ikisinin Hindistan, Çin ve Rusya gibi gelişmekte olan ülkelere taşınma kararı aldığını ve kararı uygulamaya koyduğunu belirtiyor. Benzer bir süreç te Avrupa’da yaşanıyor. Avrupa’da HSBC, ABN, AMRO ve Deutsche Bank da hizmet üretimlerini yurt dışına kaydırma kararı alan bankalar arasında . Batılı bankalar, bilgi-iletişim, insan kaynakları, menkul kıymetler operasyon işlemleri ve araştırma bölümlerini Avrupa dışına taşımaktalar. BoA, kendi işini taşeron firmalara yaptırmak yerine bir tedarikçi firma kurmayı tercih ediyor ve bu tercihi sayesinde şirketin sahip olduğu fikri mülkiyet haklarını daha fazla güvenceye aldıklarını belirtiyor. Şirket, yer olarak neden Hindistan’ı seçtiği konusuna da şöyle bir açıklık getiriyor: “ Hindistan, bilgi ve süreç teknolojilerinde lider konumda olan bir ülke, ayrıca ülke nüfusunun büyük bir bölümü iyi derecede ingilizce biliyor ve ülkenin alt yapısı da iyi durumda.”...(Alistair Macdonald and Anshuman Daga Reuters, October 13, 2003, London)

 

  • İngiltere demir yolları şirketleri, ülkenin bütün ulusal tren yolu araştırma sistemini yurt dışına kaydırma planını tamamladığında Hindistan Inc. İsimli şirket on milyonlarca sterlin değerinde uzun vadeli bir anlaşma yapmış olacak. Bu proje sonunda İngiltere’deki 7000 km uzunluğundaki tren yollarının tarife, rota, ertleme, duraklar, iskontolu seferler ve engelliler için yapılan özel vagonların ücretlemesi gibi pek çok operasyon Hindistan’dan yürütülecek. İngiltere demir yollarının bu projeyi yaparken dikkate aldığı birincil unsur maliyetlerdi ve bu plan sayesinde 25 İngiliz demir yolu şirketinin yaklaşık 10 milyon sterlin kazanacağı bildiriliyor. Bu projenin Hindistan’a verileceği gizlenirken, British Telecom tarafınan sızdırıldı. Yukarıda sayılan müşteri hizmetleri halen British Telecom tarafından verilmekte ama BT’nin bu hizmetlerin Hindistan’a transfer edilmesinden son derece memnun olduğu bildiriliyor.(Rashmee Z. Ahmed Times News Network October 15, 2003)

 

  • HSBC, İngiltere’deki 4000 arama merkezi ile büro işlemlerini önümüzdeki 2.5 yıl içinde Hindistan, Malezya ve Çin’e taşıyacağını duyurdu. Piyasadaki rekabet gücünü korumak için bu kararın alındığını belirten HSBC yönetimi, insanların kendi istekleriyle ayrılmaları için elden gelen her şeyin yapılacağını ama buna rağmen işsiz kalacak olan herkes için bunun mümkün olmayacağını bildiklerini belirtti. Faaliyetlerini ucuz ve nitelikli işgücü olması dolayısıyla bu 3 ülkeye kaydıracağını aktaran HSBC yönetimi, şirketin bu süreçte bir sigorta şirketi olan Aviva, telekom şirketi olan BT Group ve TESCO şirketler zincirine katılacağını da belirtti.İngiltere’de örgütlü sendika UNIFI ise, bu transferin İngiltere tarihindeki en kapsamlı finansal taşınma olduğunu, şirketi caydırmak için gerekirse üretimden gelen güçlerini kullanacaklarını belirtti. UNIFI’den Rob O’Neil isimli yönetici, “Dünyanın en büyük yerel bankası, dünyanın her hangi bir yerinde işi daha ucuza yapacak birilerini bulduğunda işi derhal oraya taşıyacağını ortaya koydu. Bizler de dişimizi tırnağımıza takıp, yönetimin aklını başına getirmek için her yolu deneyeceğiz.” dedi. HSBC yaptığı plan çerçevesinde Sheffield, Birmingham, Brentwood, Swansea’deki 5 operasyon birimini kapatacak. (Reuters, October 17, 2003, London)

 

  • Hormonlu Et davasına son nokta kondu ve Avrupa Birliği, sağlık tüzüklerini değiştirdi. Geçtiğimiz 5 yıla damgasını vuran en büyük ticari uyuşmazlık AB’nin, DTÖ Tahkim kurulunun 1999 yılında aldığı karara, ilgili sağlık tüzüğünü yeniden yazarak uyacağını deklare etmesiyle son buldu. AB Ticaret Komisyoneri Pascal Lamy, “Bu girişimimizle DT֒müzde yaptığımız taahhütlere sahip çıktığımızı ortaya koyduk ve bu yeni tüzüğü çıkarabilmek için gerçekten çok sıkı çalışyık. Şimdi, ABD ve Kanada’yı AB’ye karşı uygulamakta oldukları ekonomik ambargoyu kaldırmaya davet ediyoruz.” dedi. ABD kaynakları ise, söz konusu ambargolar kaldırılmadan önce AB’nin yeni değiştirilen tüzüğünün dikkatle incelenmesi gerektiğini , yeni tüzük değişikliğinin dayandırıldığı risk değerlendirmesi konusunda pek çok soru işaretlerinin bulunduğunu belirtti. (Financial Times By Tobias Buck in Brussels, October 15, 2003)

 

  • Cancun’da oluşan G21 bloğuna ABD’den açık saldırı. Gruba önce “Felçliler Grubu” adını veren ABD, ardından da, Colombia’ya yaptığı ziyaret sırasında , Colombiya’nın G21 içinde yer almaya devam etmesi halinde bu ülke ile ABD arasındaki ikili ilişkilerin kötüleşeceğini söyleyerek tehdit etti. Ziyareti gerçekleştiren ABD’li Senatör Norm Coleman, Colombia hükümetinden G21’den ayrılma sözü aldıklarını basına açıklamaktan da çekinmedi. Ve Colombia ve komşusu Peru’ya yapılan baskılar meyvesini verdi ve her iki ülkede G21’den çekildiklerini açıkladı. Orta Amerika Serbest Ticaret Anlaşması CAFTA’nın tarafı ülkelere de benzeri yapıldı. Cancun’dan hemen sonra bölgeyi ziyaret eden ABD Ticaret Sözcüsü R.Zoellick’in  Guatemala ve Costa Rica’ya yaptığı sert uyarıların yanısıra, Brezilya’nın peşine takılmamaları gerektiği zira Brezilya’nın büyük ülke olarak kendi çıkarlarına yoğunlaştığı, küçük ülkelerin de kendi çıkarlarını korumak zorunda oldukları yönündeki uyarılar bu iki ülkeyi de G21’den ayrıldıklarını açıklamak zorunda bıraktı.(Public Citizen USA/October 16, 2003)    

 

  • GE’nin Yönetim Kurulu Başkanı, ABD’nin uygulamakta olduğu ticari engellerin ABD ekonomisini sıkıntıya sokacağını belirtti. Jeffrey Immelt ABD halkı ve siyasi liderlerinin ticaretin iyi ve ekonomiler için yapıcı bir faaliyet olduğuna dair sağduyuya sahip olduğuna inandığını ve korumacılığın ABD’ye hiçbir kazanç sağlamayacağını belirtti. Geçen Cuma günü Almanya’daki ABD Marshall Fonu’nu ziyaretinden sonra Ticaret Komisyoneri Pascal Lamy ile de görüşen Immelt, aynı gün Avrupa Rekabet Komisyoneri Mario Monti’yi de ziyaret etti. Görüşmeler sırasında Fransız Vivendi ile GE’nin varacağı mutabakattan (şirket evliliği) emin olduğunu belirten Immelt, bu şirket evliliği konusunda anlaşma sağlanacak olursa, konunun AB rekabet yönetmeliklerine uygun olup olmadığına karar verilmek üzere Rekabet Komisyoneri Mario Monti’ye gideceğini de ekledi. (Reuters, Brussels October 03, 2003)

 

  • Hindistan GATS taleplerini hazırlamaya devam ediyor: WTO Cancun bozgunundan sonra tüm görüşmeler askıya alındığı halde  Hizmet Ticareti Komitesi toplantılarına devam edilmekte. Kaynaklara göre Hindistan muhasebe, yasal servisler, posta ve kurye hizmetleri, perakende ve toptan satış ticareti ve franchising hizmetleri dışında haberleşme, çevre, sağlık, eğitim, eğlence, kültür, spor, iş ve profesyonellik ve turizm alanlarındaki talepler üzerinde son şeklini vermeye çalışmakta. (Amiti Sen, İndianexpress.New Delhi, Oct.12)

 

  • APEC toplantısı gündemi WTO : 21 üyeli APEC toplantısı 18.Ekimde Bankok’da başladı. Gündemde ise WTO Cancun değerlendirmeleri ağırlıktaydı. Ticaret ve dışişleri bakanları Cancun’da tarafların uzlaştırılmasında fırsatların  kaçırılmış olduğunu, ancak 146 üyeli WTO içerisinde güçlü bir lobi oluşturan APEC ekonomisinin WTO daki son gelişmeleri bir hezimet değil aksilik olarak değerlendirerek görüşmelerin tekrar başlaması yönünde  niyetlerini bildirdiler. Pazar günkü oturumda bir konuşma yapan WTO Genel Başkanı Supachai Panitchpakdi Cancundan çıkartılması gereken dersin esneklik olduğunu söyledi. APEC toplantısında işadamlarına daha esnek olunması için görüş bildirerek “Bu Round başarı ile sonlanmalı” diyen Supachai “şimdiden Singapur konularının tartışmalı başlıklarından ticarette kolaylık, rekabet ve hükümet satın almaları konularında esnekliği gözlemlediğini, tarım ve imatta da ilerleme sağlanabilmesi için bunu zorladığını” söyledi. Supachai ayrılıkların bölgesel ve ikili anlaşmalarla çözümlenemeyeceğine de vurgu yaptı. Ancak ikili anlaşmaların hız kazanacağı eğilimi ABD ve Tayland’ın serbest ticaret anlaşması için görüşmeye başlayacakları anonsundan da belli oluyor. APEC zirvesine katılan bakanlar da Mexica dışişleri bakanı, Luis Derbez ‘in hazırladığı Cancun taslak metinin çoktaraflı ticaret görüşmeleri için en iyi baz olacağını ve WTO üyelerinin  görüşmelere buradan başlamaları gerektiğini söylediler. Doha Round’unun tamamlanma tarihi olan 2004 sonu için hem ABD hem AB takvimin ertelenebileceği yönünde görüş bildirdi. WTO nun sonraki toplantısı Cenevre’de 15 Aralık 2003 de. (Pakistan Daily Times, 19.oct,2003, Amy Kazmin, Bangkok,19.Oct,2003)

  • Hindistan WTO tarım konusunun yeniden ele alınmasında çağrı yapmayı planlıyor: Hindistan Cancun Bakanlar Toplantısında Çin, Güney Afrika ve Brezilya’nın  başını çektiği G20+ kamplaşmasını da içeren ülkelere tarım konusunun yeniden ele alınmasında çağrı yapmayı planlıyor. Cenevrede önümüzdeki hafta Cancun’dan sonra ilk kez toplanacak olan WTO Genel Konseyine görüşmelerin başlaması için resmi başvuru yapılması gerekiyor. WTO Ticaret Departmanı kaynakları tarım süspansiyonları konusunda çatışan grupların çekirdek üyelerinin uzlaşma yolunda olduklarını bildirdi. Toplantıda WTO üyelerinin bir çoğu tarım ve Singapur  konularının yumuşatılmasını deneyecek. WTO Hindistan büyükelçisi , K M.Chandrashekhar Cenevrede Ticaret Departmanında bu merkezde görüşmelerini sürdürüyor. WTO Genel Başkanı Supachai Panitchpakdi gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler arasındaki açmazları gözeterek, çok taraflı ticaret anlaşmalarının içeriğini daraltarak tek tek ülkeler ile görüşüyor.Hindistan’dan da özel olarak Doha ajandası için destek istedi. (TIMES NEWS NETWORK, NEW DELHI ,OCTOBER 17, 2003 )

 

  • Zimbabwe’de insan ve sendika hakları ihlalleri: Zimbabwe Sendikalar Birliği [Zimbabwe Congress of Trade Unions (ZCTU)] Zimbabwe hükümetinin hak ihlallerine devam ettiği bildirdi. Polis teşkilatı 2002 Yüksek mahkeme kararlarını hiçe sayarak ZCTU aktivitelerine engel olmayı sürdürüyor. Son günlerde işçileri yoksullaştıran, yaşamı pahalılaştıran, bankalarda nakit ve likit  sıkıntısına yolaçan (shortage of transport and Cash from the banks) yüksek vergilere karşı ZCTU bir protesto düzenledi. Bu protesto polis tarafından acımasızca dağıtıldı. Birçok sendikacı tutuklandı veya saldırıya uğradı. Harrare’ de aralarında Sendika başkanının da bulunduğu 41  sendikacı, Mutare’de 105, Bulawayo’da 5, Gwanda’da 2 eylemci tutuklandılar.  Polis teşkilatı daha önce yine demiryolları sendikacılarına ve ZCTU nun petrol zamları protestosundaki tavırlarıyla da (12 sendikacı tutuklanmıştı) yasallığını ve tarafsızlığını yitirmiş ve hükümet adına insanları gütme ile görevli bir aygıta dönüşmüştür. Ancak ZCTU sosyo-ekonomik krizlere karşı işçi hakları için mücadelesine devam edecektir. (Wellington Chibeb, SECRETARY GENERAL, ZCTU letter to ILO, ICFTU Website)