Tersane İşçileri 24 Yıl Sonra GREV'de

Hazırlayan - Sibel Karadoğan

LİMTER-İŞ Uluslararası İlişkiler Uzmanı - Çalışma Grubu Üyesi

Nisan 2002

Sendikamız, Yonca Teknik Yatırım A.Ş. Tersanesi adlı şirkette 1999 yılında örgütlenme çalışması yürüterek işçileri üye yapmıştır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı sendikamızın gerekli çoğunluğu sağladığını onaylamıştır. Bunun üzerine işveren bizimle Toplu İş Sözleşmesi (TİS) görüşmesi yapmak yerine 8 arkadaşımızın iş akdini feshetmiş ve aynı zamanda yetkimize de itiraz etmiştir. İşten atılan işçi arkadaşlar 60 gün boyunca işlerine geri dönmek ve sendikal örgütlenmeyi gerçekleştirebilmek amacıyla işyeri önünde bekleme eylemi gerçekleştirdiler. İşyerinde çalışan işçiler ise iş bırakarak ve üretimi yavaşlatarak işten atılan arkadaşlarına destek oldular. İşverenin yaptığı itiraz; TC İstanbul 7. İş Mahkemesi tarafından REDDEDİLMİŞTİR. Yaklaşık 2.5 yıl süren bir hukuk mücadelesi sonucunda sendikamızın işyerinde yetkili olduğu Yargıtay 9.’uncu Hukuk Dairesi’nin 15.10.2001 tarih  ve 2001-16998/16115 sayılı ilamı ile onanarak kesinleşmiştir.

Toplu İş Sözleşme görüşmeleri 14 Aralık 2001 tarihinde başlatılmıştır. Tüm çağrılarımızı yanıtsız bırakan işveren TİS görüşmeleri yerine üyelerimizi işten atmaya başlamıştır. TİS görüşmeleri arabulucu aşamasında iken 27 Şubat 2002 Çarşamba günü iki işçi arkadaşımızı işten atmıştır. Bunun üzerine işyerinde kalan diğer işçi arkadaşlar işten atılan arkadaşlarının işlerine geri dönmesi talebini dillendirmişlerdir. Bunun üzerine 28 Şubat 2002 Perşembe günü 28 işçi daha işten atılmıştır. Atılan işçi arkadaşlar 28 Şubat’tan itibaren işe geri dönme ve sendikanın muhatap olarak kabul edilmesi talepleriyle direnişe başlamışlardır. Arabulucu sürecinin de uyuşmazlıkla sonuçlanması üzerine sendikamız yasal prosedür gereği 9 Nisan 2002 tarihinde GREV İLAN kararı almış ve 26 Nisan 2002 sabah saat 7.30’da da GREV UYGULANMASINA karar vermiştir.

                26 Nisan 2002’de Yonca Tersanesi’nde greve başlanmıştır. Bu grevin başarılması 32 tersanede 10 bin dolayında sendikasız, sigortasız, her türlü sosyal güvenceden yoksun işçilerin örgütlenmesinin önünü açacak önemli bir adım olacaktır.

Grevle Dayanışma

                Daha öncesinde gerçekleştirilen direnişler boyunca işverenler kendi cephelerinden ciddi bir sınıfsal dayanışma içinde olmuşlardır. Onlarca işveren, sendikanın Tuzla havzasına girmemesi için TEK bir işveren gibi davrandılar. Mesela daha önce bir işverenin sendikal örgütlenmeden dolayı-üretimi durdurma ya da yavaşlatma gibi-karşılaştığı ekonomik zararı hep birlikte diğer tersane sahiplerince paylaşmışlardır. Ya da işverenler üretim durdurulduğunda ilgili tersanenin siparişlerini alarak diğer tersanelerde gerçekleştirdiler. Onların gösterdiği bu dayanışma sendikal örgütlenmenin engellenmesi içindir, ayrıca işverenler şunu çok iyi bir şekilde bilmektedirler ki bir tersaneye sendika girdiğinde 10 bin işçinin sendikalaşması için bir kıvılcım çakacaktır. Tersane işçilerinin örgütlenmesi ülkemizdeki işçi sınıfının ve emekçilerin hareketine  bir motivasyon ve güven katacaktır. Şimdi biz sizleri GREV’le dayanışmaya davet ediyoruz. Gerçekleştirilecek her türlü dayanışma onların sesini ve gücünü çoğaltacaktır. Ülkemizde sendikal haklardan en basit insan haklarına kadar yönelen bu pervasız saldırılar seslerimizi her cepheden birlikte çoğaltılarak durdurulacaktır.

Sendikamız ile irtibat bağlantıları:

DİSK/LİMTER-İŞ SENDİKASI

Evliya Çelebi Mah. Deniz Sok.

No.1 D.3 İçmeler

Tuzla - İSTANBUL

(İçmeler Tren İstasyonu altı)

Tel.:  (0 216) 446 75 45

Fax:  (0 216) 446 75 46

E-mail: limteris@hotmail.com

İşveren göndereceğiniz protesto mektup ve faxları için

İşyeri Ünvanı    : Yonca Teknik Yatırım A.Ş.

İşyeri Adresi    : Tersaneler Cad. G. 50 Sokak No:3 Tuzla/İstanbul

İşyeri sahipleri  : Şakir Yılmaztürk

İşyeri telefonu   :  (0 216) 392 99 70

                   Fax  :  (0 216) 392 99 69

Gemi Yapım Onarım İşkolu

Limter-İş sendikası gemi yapım ve onarım işkolunda örgütlüdür. Gemi işkolunda, özel tersaneler üretim ve işkolu açısından kayıt dışı ekonominin merkezlerindendir. Özellikle Tuzla Tersaneler havzası ve Aliağa bölgesi bu konudaki temel merkezlerdendir.

Tersaneler kompleksi, aynı zamanda kayıt dışı istihdam merkezlerindendir. Sadece Tuzla Tersaneler kompleksinde 10 bine yakın işçi çalışmakta, bu rakamın sadece % 10’u kayıtlı olarak gözükmektedir. Aliağa gemi sökümünde ise 500’ye yakın işçi çalışmaktadır ve çok büyük bir kısmı sigortasız çalışmaktadır. Özel sektör tersanelerde üretim gerçekleşeceği zaman işçi pazarlarından işçiler taşeronlar vasıtasıyla toplanır. Çalışma bir ay, bir yıl, ne kadar sürerse işverene ait işletmede çalışırlar. İş bittiğinde işçiler tekrar işsizdir ve ne zaman iş bulabilirlerse o zaman tekrar çalışmaya başlarlar.

Havza’daki işçilerin % 90’ı taşeron sistemi içinde çalıştırılmaktadır. Ve taşeronda çalışan işçilerin büyük bir kısmı sigortasız çalıştırıldıklarından hiçbir sosyal güvenlik hakkından faydalanamamaktadırlar. Sigortalı olan işçilerin de büyük bir kısmının sigorta primleri eksik ödenmektedir. Bu yüzden sigortalı gözüken işçiler rahatsızlanıp hastaneye gittiklerinde tedavileri gerçekleşmemektedir. Bunun dışındaki diğer sosyal güvenlik uygulamalarından faydalanamamaktadırlar (yakacak parası, doğum, evlenme yardımı gibi).

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği

Gemi işkolunda işgücü, İLO’nun ve ülkemizin yasalarında çizilen bütün çalışma yaşamına ilişkin kuralların çiğnendiği bir ortamda çalışır. Özel tersanelerde işçiler her an iş kazası ve iş cinayetleri ile karşı karşıyadır.

İşçiler yaptıkları iş gereği sürekli toz, petrol atıkları ve kimyasal maddelerle karşı karşıyadır. Zararlı tozları sürekli soluduklarından akciğer rahatsızlıkları, verem ve bronşit gibi hastalıklar ortaya çıkmaktadır. Çalışma alanı olan gemilerin içinde havalandırma tertibatı yoktur. Gemiler zehirli maddelerden ve atıklarından arındırılmadan onarıma çekilmektedir. Özel tersanelerde duş sistemi olmadığından işçiler zehirli maddeleri evlerine kadar götürmektedirler. Böylece tehlikeyle karşılaşan sadece işçi değil , ailesi de olmaktadır.

Törpüleme ve rende sonucu yayılan diner tozlarının yarattığı rahatsızlıklar da işçiler arasında görülmektedir. Boya da çalışan işçilerde kimyasal ve petrol atıkları  ve radyasyonla  iç içe yaşamaktadırlar. Asbest kimyasal madde kullanımı konusundaki en korkunç örneği oluşturmaktadır. İşçiler bu öldürücü madde ile birlikte iç içe çalışmaktadır. Asbest işçilerin çalışma alanında hiçbir koruyucu önlem almaksızın bulunmaktadır.

İş cinayetleri ise ayrı bir nokta. Yukarıda ifade edildiği gibi kayıt dışı istihdamdan dolayı gerçek iş cinayetleri sayısını ve iş kazasına uğrayan işçi sayısını ne bizler ne de Devletin ilgili kurumları tespit etme olanaklarına sahip, ama şunu söyleyebiliriz ki son 30 yılda 100’ün üzerinde işçi iş kazalarında hayatını yitirdi ve onlarca işçi sakatlandı. İnanılamayacak kadar basit tedbirsizliklerden dolayı.