GATS / Eğitim - Bilgi Notu 1

GATS Anlaşmasını Genişletilmesi Müzakerelerinde Sona Yaklaşılıyor

11.12.2002

Bilindiği gibi GATS-Hizmet Ticareti Genel Anlaşmasının genişletilmesi müzakereleri 2000 yılı Ocak ayından buyana 15 günde bir yapılan toplantılarla sürdürülmektedir. Türkiye’nin de taraf olduğu bu anlaşmanın genişletilmesi müzakerelerine ilişkin talep listeleri en son 31 Mart 2003 tarihinde tüm üye ülkeler tarafından DTÖ’ye teslim edilecektir. DTÖ’nün 146 üye ülkesi tarafından tek tek verilecek talep listeleri ile oluşturulacak yeni GATS Anlaşması, Meksika’nın CANCUN kentinde Eylül 2003’te yapılacak DTÖ 5.Bakanlar Konferansının gündem maddelerinden birini oluşturacaktır.

Çalışma Grubumuza ulaşan ve GATS müzakerelerindeki ülke taleplerinin neleri içerdiğine ilişkin bir örneği bilgilerinize sunarız.

MAI ve Küreselleşme Karşıtı Çalışma Grubu

ABD, GATS anlaşmasında Eğitim Sektörü ile ilgili taleplerini resmileştirdi. 

Aşağıdaki tanımlama ve talepler çerçevesinde Hükümetler, kamu okullarına verdikleri mali katkıyı aynı oranda yabancı, özel eğitim şirketlerine de sağlamak zorunda olacaklar. ABD, bu resmi talebini aynen FTAA anlaşması için de önermiş bulunuyor.

ABD’nin Eğitim Sektörü Talepleri:

-          Yüksek öğrenim, ikinci öğrenimin sonrasında alınan, üniversiteye giriş ya da üniversiteye devam ederken ders geçme amacıyla alınan kurslar,

-          Kişisel becerileri arttırma amacıyla alınan eğitimler,

-          İş hayatında yapılan işle ilgili olarak okulda, evde veya iş yerlerinde alınan kurslar da dahil olmak üzere bütün yetişkin ve genç eğitimlerini kapsar.

-          Staj ve sınav hizmetleri de eğitim kapsamında olacaktır.

-          Sınav ile sınav sorularının dizaynı, sınav gözetmenliği ve sınav sonuçlarının değerlendirilmesi dahil olmak üzere ilgili tüm alanlar kast edilmektedir.

-          GATS anlaşmasında yüksek öğrenim 5C, yetişkin eğitimi 5D ve diğer eğitim 5E maddeleri altında ele alınmıştır. İş’le ilgili eğitimler de bu kategoriler içinde yer alabilir.

-          Eğitim sınavları ile ilgili hizmetler “iş hizmetleri” sınıfına dahil edilebilir.

-          Yetişkin eğitimi, diğer eğitim, iş eğitimi ve yukarıda tanımlanan yüksek eğitim hizmetlerini henüz tam olarak yabancı şirketlere açık hale getirmemiş olan DTÖ üyeleri GATS 1, 2 ve 3. maddedeki değişikliklere uygun olarak yabancı şirketlerle ulusal ve kamusal şirketlere eşit davranılmasını sağlayan ulusal muamele ilkesini ve piyasalara girişi sağlamalıdır.

ABD’nin tek tek ülkelerden talepleri oldukça uzun bir liste halinde hazırlanmış. Bu listeden en fazla nasibini alan ise Çin. Ancak, bütün AB üye devletleri ile bazı aday ülkelerin yanı sıra Brezilya, Meksika, Arjantin, Şili, Kanada, Japonya , Uruguay, Venezuela, G.Kore, Tunus, Türkiye, Tayland, G.Afrika, Singapur, Filipinler, Pakistan, Fas, Malezya, İsrail, Endonezya, Hindistan, Hong Kong, El Salvador, Mısır, Costa Rica, Çin Tai Pei de listede yer alıyor.

ABD’nin Türkiye’den özel talep ettikleri ise şunlar:

-          Yabancı öğretmenlerin yalnızca yabancı öğrencilere eğitim vermesini düzenleyen hüküm iptal edilecek.

-          GATS Madde 1, 2 ve 3’e uygun olarak yüksek eğitim ve iş’le ilgili eğitim ve yetişkin eğitimi piyasalarına giriş önündeki engellerin tümü kaldırılacak.

Taahhütlerde mutabık kalan ülkeler, eğitim kalitesinin sağlanması açısından hükümet içi veya hükümet dışı inceleme, değerlendirme yapmakta ve diğer ülkelerle işbirliği yapmakta serbest olacaklardır. 

(International Coalition for Development Action – ICDA, Belgium 04 December 2002)