Bergama'da
MIGA ve Tahkim
Bergama Ovacık Altın Madeni’nin kapatılması için 652 köylünün açtığı
davayı inceleyen Danıştay 6. Dairesi’nin 14 Mayıs 1998 tarihinde verdiği
“yürütmenin durdurulması” kararı ile 1 Haziran 2001 tarihinde İzmir 1. İdare
Mahkemesi’nin verdiği kararın uygulanmamasının ardında acaba, uluslararası tahkim
baskısı mı var?
Bilindiği gibi
TBMM’de kabul edilen 13 Ağustos 1999 tarih ve 4446 sayılı yasa ile Anayasa’da
uluslararası tahkime gidilmesine engel olan 47, 125 ve 155. maddeler değiştirilmiş, bu
değişikliğe dayalı olarak 21.06.2001 tarihinde Milletlerarası Tahkim Kanunu TBMM’de
kabul edilerek yürürlüğe girmiş ve şirketlerin tek taraflı olarak Türkiye
Cumhuriyeti’ni uluslararası tahkimde dava etme hakkını tanımıştır. Ayrıca
Türkiye Cumhuriyeti 1988 yılında MIGA (Çok Taraflı Yatırımlar Garanti Ajansı)’ya
ortak olarak yabancı yatırımların olası risklerini güvence altına alan bir çeşit
sigorta şirketinin ortağı olmuştur.
Bergama Ovacık Altın Madeni
tesisin kurulması için Eurogold’un açıklamalarından ve eskiden 1/3 ortağı olup
2001 yılında da tüm hisselerini devralan Normandy Poseidon şirketinin web sitesindeki
bilgilerden 100 milyon dolar harcama yapıldığı belirtilmektedir. Bu bilgiler
ışığında;
1. 1998 Mayısı’nda Danıştay
tarafından Ovacık A. Madeni için yürütmenin durdurulması kararı alınmasına
(Eurogold için anlamı kapatma kararıdır) rağmen Eurogold 1998 yılında, MIGA’ya
başvurarak zararlarının Türkiye Cumhuriyeti tarafından tazmin edilmesi yoluna neden
gitmemiştir?
- Acaba 100 milyon ABD Doları
olarak açıkladığı masraflar tutarı doğru mu?
- Yoksa masrafların belgeleri
konusunda problemi mi var?
- Ya da Eurogold MIGA’ya
gittiyse, hükümet neden kamuoyuna açıklama yapmamıştır.
Eurogold ya da Normandy
Poseidon, Ovacık Altın Madeni’nden yılda 3 ton altın 3 ton gümüş üretileceğini
ve işletmenin 8 yıl faaliyette kalacağını ve hesaplarına göre Madencilik Fonu’na
2.6 ve devlete vergi olarak da ortalama 5.8 milyon ABD Doları vereceklerini
açıklıyorlar. Bu açıklamalara göre şirketin hesabını kendi verdikleri verilere
göre kontrol edersek; yatırım harcaması 35 milyon dolar, inşaat safhası 23 milyon
dolar ve diğer harcamalar 42 milyon dolar, tesisin toplam maliyeti 100 milyon dolar.
(Hesaplamalarda esas alınan veriler Eurogold ve Normandy Poseidon’un web sitelerinden
alınmıştır.)
Cevap bekleyen sorular
Buna karşın yapılan
hesaplamalara göre, yıllık kâr 3.750 milyon dolar, 8 yıllık kâr ise 30 milyon dolar
civarında. Tesisin toplam maliyeti 100 milyon dolar ise Normandy bu işletmeden 70 milyon
dolar zarar edecek demektir.
Tüm işletmelerin birinci amacı
kâr olduğuna göre, Bergama’da ısrarla altın üretimi yapmak isteyen bu şirketlerin
gerçek amacı ne? Ovacık Altın Madeni’ndeki giz nedir? Bergama gerçekten bu konuda
Türkiye’nin kale kapısı mı? (Normandy Poseidon’un ana şirketinin web sitesinde
MASTRA’da -Gümüşhane- faaliyete geçmek için Bergama’nın faaliyete geçmesinin
beklendiği yazıyor.) Yoksa siyanürlü atık havuzları başka bir işlev de mi
görecek?
2 – Zararını MIGA yolu ile
karşılamak istemeyen (MIGA sigorta şirketi gibi olduğundan siyanürcülerin belli ki
harcama tutarında ya da diğer konularda problemi var.) Eurogold ya da Normandy
Poseidon’un amacı Türkiye’yi uluslararası tahkime götürerek kendilerinin ve
yakın akraba şirketlerin ellerinde bulundurdukları 600 civarında arama ruhsatı, 60-70
civarındaki ön işletme ve işletme izinleri ile çok yüklü bir (milyarlarca ABD
Doları) tazminat talebinde mi bulunmak? Bunun için mi tahkimin kabulünden sonra
hükümet üzerinde oluşturduğu baskı ile hukukdışı bir işlem olan TÜBİTAK’a
yeni bir rapor hazırlatılması yolu ile tekrar faaliyete geçmeye çalışıyor? Ya da
tahkime gitmenin ve haklı çıkmanın altyapısını mı oluşturmaya çalışıyor?
Süreçle ilgili olarak siyanür
tacirlerinin durumu anlaşılıyor da, ülkeyi yönetenleri bu noktada anlamak da mümkün
değil.
|