mai ve küreselleşme karşıtı çalışma grubu



Balkan İstikrar Paktı Değerlendirmesi

21 Temmuz 2000

 

Küresel Sermayenin Bölgesel oluşumlarından Avrupa Birliği, Balkanlarda kendi güdümünde bir alt birlik oluşturuyor. 1999 Haziran ayında oluşturulan Balkan İstikrar Paktına, Balkan Ülkeleri, Eski Yugoslavya Cumhuriyetleri ve Türkiye üyedir. Bölgenin sermaye için yeniden yapılanması amaçlanmakta ve 2. Dünya Paylaşım Savaşı sonrasında uygulanan Marshall Yardım Planı ile büyük benzerlikler göstermektedir. Balkan İstikrar Paktının yürütümü 3 ana gruba ayrılmıştır.

1. Demokratikleşme ve insan hakları
2. Bölge Ekonomilerinde Yeniden Yapılanma
3. Askeri ve polisiye güvenlik konuları

Paktın kurulmasını takiben ilk aşamada işleyiş mekanizmaları belirlenmiştir. Buna göre hazırlanan "İstikrar Paktı Çalışma Planı" her bir temel alanda üzerinde mutabık kalınan hedeflere ulaşma konusunda izlenecek çeşitli prosedürleri belirlemekle görevlendirilmiştir. Oluşturulan bu 3 grubun yönetimi üye ülkelerce 6'şar aylık dönemler halinde yapılmaktadır. Türkiye 1.07.2000 ile 31.12.2000 tarihleri arasındaki dönemde "Bölge Ekonomilerinde Yeniden Yapılanma" grubuna dönem başkanlığı yapmaktadır.

DEMOKRATİKLEŞME VE İNSAN HAKLARI KONULU ÇALIŞMA GRUBU:

Bu grup Avrupa-Atlantik kurumları arasındaki ilişkileri sağlamlaştırmada temel olan Güney Doğu Avrupa'da sivil sorumluluk ve kurumların korunup, geliştirilmesi konularına yardımcı olacaktır. İlk toplantısını Ekim 1999'da Cenevre'de yapan çalışma grubu kendi içinde bir çalışma gücü oluşturmuş ve öncelikli ilgi alanı olarak şu alanları tespit etmiştir: İnsan Hakları ve Etnik azınlıklar (Slovenya); İyi Yönetim (Avrupa Konseyi); Sığınmacıların geri dönüşü (BM-Sığınmacılar Üst Komisyonu); Cinsiyetle ilgili konular ( Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Örgütü); Medya (İngiltere); Eğitim ve Gençlik (Genişletilmiş Graz Prosesi-Avusturya) ve Parlamenterler arası değişim programı (Royamount) .

Slovenya'nın sponsorluğundaki İnsan hakları ve ulusal azınlıklar çalışma gücü Avrupa Konseyi ile çok yakın temas içersinde çalışacaktır.

Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Örgütünün sponsorluğundaki Cinsiyetle ilgili konulara ilişkin olarak kadınların politik karar mekanizmalarına aktif katılımını sağlayan fırsatların yaratılması kararı alınmıştır.

Royamount grubu, özellikle eğitim ve parlamenterler arası değişim programları üzerinden bir öncelikler listesi hazırlamış ve diğer projelerin de şu ana kadar %75'i fonlanmıştır.

EKONOMİLERDE YENİDEN YAPILANMA, KALKINMA VE İŞBİRLİĞİ ÇALIŞMA GRUBU:

Bu çalışma grubunun en stratejik hedefi, bölge ekonomilerinin gerek AB ve gerekse küresel ekonomiye en kısa sürede entegre olmalarının sağlanmasıdır. Geçtiğimiz yıl Bari'de yapılan ilk toplantıda çeşitli öncelik alanları belirlenmiştir: Bunlar arasında, Bölgesel Kalkınma, Avrupa yapılarına entegrasyon, Alt yapı, Özel sektörün geliştirilmesi, Ticaret ve yatırımlar dır. Ocak ayında İstikrar Paktının İş-Danışma Kurulu - Avrupa, ABD, Kanada, Japonya ve G.Doğu Avrupa'nın önde gelen şirketlerinin en üst düzey kadrolarından 20 kişinin katılımıyla-oluşturulmuş ve Kurul, ilk toplantısını Berlin'de yapmıştır. Bu arada Dünya Bankası bölge ile ilgili olarak hazırlamakta olduğu "Bölgesel Stratejiler Raporu"nu geçtiğimiz günlerde tamamlamış ve bölgesel kalkınma ve istikrar hedefleri açısından kapsamlı bir çalışma ortaya koymuştur. Avrupa Kalkınma Bankası (EIB) da Avrupa Komisyonu ile tesis ettiği yakın bir işbirliği üzerinden bölgesel olarak alt yapının geliştirilmesi için kapsamlı bir çalışma başlatmış bulunmaktadır. 400 başvuru arasından 35 proje "acil" olarak seçilmiş, seçilen projelere 12 ay içersinde başlanması kararlaştırılmıştır. Yine bu başvurular arasından 50 tanesi de kısa dönemde ele alınmak üzere ayrılmıştır.

Avrupa Yeniden Yapılanma ve Kalkınma Bankası bölgede özel sektörü geliştirmek için özel bir strateji geliştirmiştir. Bu amaçla önerilenler arasında: sınır ötesi ticaret ve yatırımların risklerini minimize edecek garanti ve sigorta sistemlerinin oluşturulması, yerel işletmelerin alt yapı ile ilgili olarak bağıtladıkları bağlayıcı sözleşmeler için banka finansmanını güçlendirici yardımlar ve KOBİ'ler için mali ve teknik destek programlarını devreye sokmak (MAI anlaşmasında yer alan hükümlerin aynısı) bulunmaktadır.

Bölgede ekonomik yeniden yapılanma ile ilgili olarak bir de Yatırım Sözleşmesinin tesis edilmesi önerilmiş ve bu öneri de kabul edilmiştir. Bu sözleşme uyarınca, bölge ülkelerince - yerli ve yabancı özel yatırımcılar için tercih edilebilir bir ticaret ve yatırım ortamı oluşturma yönünde- verilen taahhütler sözleşmeye yazılarak garanti edilmiş olacaktır. (MAI anlaşmasında olduğu gibi) Söz konusu bu sözleşmenin formatı OECD ve İngiltere tarafından ortaklaşa hazırlanmıştır. Sözleşmenin uygulanması sırasında bölge ülkeleri arasındaki ulusal farklılıklar dikkate alınırken, diğer yandan da Sözleşmenin bölgesel bir içeriğe sahip olması sağlanacaktır.

Ticaret konusunda, Makedonya'nın sponsorluğunda bir çalışma grubu oluşturulmuştur. Çalışma Grubunun temel amacı; gümrük tarifeleri ile ticaret önündeki tarife dışı engellerin önce azaltılarak fakat daha sonra tümden kaldırılmak suretiyle ticari liberalizasyon önündeki engellerin kaldırılması olacaktır. (MAI anlaşması ve WTO'da imzalanamayan Milenyum Raund anlaşması maddelerinin tümünü içerecek kadar geniş bir hüküm) Bu grubun yapacağı çalışmalar sonrasında bir yandan ticaret ve ulaşım maliyetleri düşürülürken, diğer yandan da sınır ötesi ticaret uygulamalarındaki kirlilik önlenmiş olacaktır.

ASKERİ VE POLİSİYE GÜVENLİK İLE SAVUNMA STRATEJİLERİ:

Bölge ülkelerinin askeri yatırım ve tasarrufları konularında şeffaflığı esas alan bu grup, bölgede askeri ve polisiye girişimlerin bütünleştirilmesi ve bunun için Avrupa Polis Kolejleri Birliği (AEPC) nin işbirliği ile bölge ülkelerinin polisiye kapasitelerinin geliştirilmesi hedeflemektedir. Ayrıca kirlilik ve örgütlü suçlarla mücadele kapsamında da çeşitli girişimler öngörülmektedir.

Grup tarafından Ekim 1000'da Oslo'da gerçekleştirilen ilk toplantıda belirlenen öncelik alanları ise şunlardı: Savunma Ekonomisi, askeri birliklerin terhis edilmesi, Silahların kontrolü ve verimli olmayan alanların denetimi, Askeri Sözleşmeler ve işbirliği, hafif silahların yasa dışı yollardan transferi. Bu tarihten itibaren Grup, özellikle savunma planlaması ve birliklerin terhisi konularındaki şeffaflığın arttırılmasını hedeflemiştir. Özel bir koordinatör, NATO ve Dünya Bankası arasında bölgedeki ihtiyaç fazlası askeri personelin işgücü olarak yeniden istihdamı için işbirliği girişimleri başlattı. Bu bağlamda, Romanya ve Bulgaristan'da, terhis edilen ihtiyaç fazlası ordu personelinin emek piyasalarında istihdam edilmesi için bölgedeki askeri yapılar ile sivil yapılar arasında -aracılık da dahil olmak üzere- bir entegrasyon modeli halihazırda geliştirilmektedir. Uzmanlardan müteşekkil ekipler İlkbaharın (2000 yılı) ilk aylarında Bulgaristan ve Romanya'yı ziyaret ederek ihtiyaçları tespit edeceklerdir. Bu proje, İstikrar Paktının pakt üyeleri arasındaki yapıcı işbirliği konusunda katalizör ve yardımcı rolünün en iyi örneğidir.

Ayrıca Bosna Hersek'te silahlı kuvvetlerin insan gücü ve savunma-silahlanma harcamalarının geçtiğimiz yıl itibarıyla %15 düzeyinde azaltılması da İstikrar Paktının önemli başarıları arasında sayılabilir. Bosna Hersek Devlet Başkanı , Şubat 2000 'de Sarajevo'da yapılan toplantı sırasında bundan sonra da "koşulsuz" indirimlerin devam edeceğini duyurmuştur. Çeşitli bağış kurumları ve kuruluşlar ihtiyaç fazlası askerlerin iş yaşamına kazandırılması için mali yardıma hazır olduklarını belirtmişlerdir. (Böylece Bölgede yedek işgücü ordusu yaratılmış olacak ve sermayeye emek maliyetlerini daha aşağıya çekme olanağı sunulacaktır) Bu yardım tekliflerinin yanında Dünya Bankası da terhis edilen askeri personelin yeniden entegrasyonu için 2000 yılı ilk baharının sonlarında bağışta bulunmaya hazır olduğunu bildirmiştir.

Ayrıca, 14-15 Aralık 1999 tarihlerinde Bulgaristan'da toplanan bir bölgesel konferansta yasadışı silah transferlerini önleme amacıyla bölge ülkeleri arasında diyalog ve işbirliğinin geliştirilmesi kararlaştırılmıştır. Taraflar bu konuda bilgiyi paylaşmaya hazır olduklarını ve son kullanım ve son kullanıcı sertifikalarının ortaklaştırılması , en iyi örneklerin yaygınlaştırılması için karşılaştırmalı bir çalışma başlatılmasını önermişlerdir.

Bölge ülkeleri arasında askeri bağlantıların geliştirilmesi amacından hareketle Güney Doğu Avrupa ülkeleri için bir gayrı resmi çalışma grubu oluşturulması fikri benimsenmiştir.

Bölgede insani bir maden stratejisinin acil olarak geliştirilmesi gereği bütün ülkelerce kabul edilmiş ve Kanada ile Slovenya madenlerle ilgili program ve projelerin envanterini çıkarmak üzere ortak bir çalışma başlatmışlardır. Balkan İstikrar Paktı çerçevesinde maden projelerinde ortak strateji ve yaklaşımların uygulamaya konması için çok sayıda girişim bulunmaktadır.

Hafif silahların yasadışı el değiştirmesi konusunda Kasım 1999'da İstanbul'da bir Konferans toplanmış ve G.Doğu Avrupa ülkeleri bu konuda da ellerinden geleni yapmaya hazır olduklarını deklare etmişlerdir. Konuyla ilgili olarak oluşturulan küçük çalışma grubunun 27 Ocak 2000 de yaptığı toplantıya da Slovenya'nın Ljubliana kenti ev sahipliği yaptı.


sayfanın başına dön
[www.antimai.org] [bültenler] [haberler] [dağarcık] [yayınlar] [iletişim]