mai ve küreselleşme karşıtı çalışma grubu

GATS   ANLAŞMASI  METNİ

GENERAL AGREEMENT ON TRADE IN SERVICES

HİZMET TİCARETİ GENEL ANLAŞMASI

T.C. Hazine Müsteşarlığı http://www.tresury.gov.tr web sitesinden alınmıştır.

 

ÖNSÖZ

BÖLÜM 1 AMAÇ VE TANIM

Madde 1 Amaç ve Tanım

BÖLÜM 2 GENEL YÜKÜMLÜLÜK VE DİSİPLİNLER

Madde 2 En Çok Kayrılan Ülke Prensibi

Madde 3 Şeffaflık

Madde 3 tekrar Gizli Bilgilerin Açığa Çıkarılması

Madde 4 Gelişmekte Olan Ülkelerin Artan Katılımı

Madde 5 Ekonomik Bütünleşme

Madde 5 tekrar İşgücü Piyasaları Bütünleştirme Anlaşmaları

Madde 6 Yurtiçi Düzenleme

Madde 7 Tanıma

Madde 8 Tekeller ve Münhasır Hizmet Sunucuları

Madde 9 Mesleki Uygulamalar

Madde 10 Olağanüstü Koruma Tedbirleri

Madde 11 Ödemeler ve Transferler

Madde 12 Ödemeler Dengesini Korumaya Yönelik Kısıtlamalar

Madde 13 Hükümet Alımları

Madde 14 Genel İstisnalar

Madde 14 tekrar Güvenlikle İlgili İstisnalar Madde 15 Sübvansiyonlar.

BÖLÜM 3 ÖZEL TAAHHÜTLER

Madde 16 Pazara Giriş

Madde 17 Milli Muamele

Madde 18 Ek Taahhütler

BÖLÜM 4 ARTAN LİBERALİZASYON

Madde 19 Özel Taahhütlerin Müzakeresi

Madde 20 Özel Taahhüt Listeleri

Madde 21 Listelerde Değişiklik Yapılması

BÖLÜM 5 KURUMSAL HÜKÜMLER

Madde 22 Konsültasyon

Madde 23 Anlaşmazlıkların Halli ve Yükümlülüklerin Yerine Getirilmesi

Madde 24 Hizmet Ticareti Konseyi

Madde 25 Teknik İşbirliği

Madde 26 Diğer Uluslararası Kuruluşlarla Olan İlişkiler

BÖLÜM 6 SON HÜKÜMLER

Madde 27 Menfaatlerden Vazgeçme

Madde 28 Tanımlar

Madde 29 Ekler

 

 

ÖNSÖZ

Üye ülkeler Dünya ekonomisinin büyümesi ve gelişmesinde hizmet ticaretinin artan öneminin farkına vararak; Hizmet ticaretini şeffaflık ve artan liberalizasyon koşulları altında genişletmek, ticarette bulunan bütün ülkelerin ekonomik büyümelerini ve gelişmekte olan ülkelerin gelişmelerini ilerletmek amacıyla hizmet ticaretiyle ilgili olarak çok taraflı prensip ve kurallar bünyesi oluşturma arzusuyla; Milli politika amaçlarını göz önünde bulundurarak, karşılıklı fayda prensibiyle bütün katılımcıların menfaatlerini ilerletmeyi ve hak ve yükümlülükler dengesi sağlamayı amaçlayan çok taraflı müzakereler yoluyla daha yüksek bir liberalizasyon düzeyine en kısa zamanda ulaşılması arzusuyla; Milli politika amaçlarını gerçekleştirmek amacıyla, ülke sınırları içinde hizmet arzıyla ilgili olarak yeni yönetmelikler ortaya çıkarma ve düzenleme haklarının ve farklı ülkelerdeki hizmet yönetmeliklerinin gelişmesiyle ilgili mevcut orantısızlık belli iken, gelişmekte olan ülkelerin bu haklarını kullanmalarıyla ilgili özel ihtiyaçlarının farkına vararak; Gelişmekte olan ülkelerin hizmet ticaretindeki artan katılımını ve hizmet ihracatlarının, diğer şeylerin yanında, yurtiçi hizmet kapasitesiyle etkenliğinin ve rekabet edilebilirliğinin güçlendirilmesi yoluyla genişletilmesini kolaylaştırma arzusuyla; En az gelişmiş ülkelerin özel ekonomik durumları ve gelişmelerini, ticari ve mali ihtiyaçları karşısındaki ciddi zorluklarını özellikle göz önünde bulundurarak; Aşağıdaki hususlarda anlaşmıştır:

BÖLÜM I

AMAÇ VE TANIM

Madde 1

Amaç ve Tanım

1. Bu anlaşma Üye ülkelerin hizmet ticaretini etkileyen tedbirlerine uygulanacaktır.

2. Bu anlaşmanın amacı bakımından, hizmet ticareti aşağıdaki şekillerde gerçekleşen hizmet arzı olarak tanımlanmaktadır:

(a) bir üye ülkeden herhangi bir diğer Üye ülkeye;

(b) bir Üye ülkeden herhangi bir diğer Üyenin hizmet tüketicisine;

(c) bir Üyenin hizmet sunucusunun herhangi bir diğer Üye ülkede ticari varlık oluşturması;

(d) bir Üyenin hizmet sunucusunun, gerçek kişiler yoluyla bir diğer Üye ülkede faaliyette bulunması.

3. Bu anlaşmanın amacı bakımından:

(a) "tarafların önlemleri":

(I) merkezi, bölgesel veya yerel yönetim ve otoriteler; ve

(ii) merkezi, bölgesel veya yerel yönetim ve otoriteler tarafından yetki verilmiş resmi olmayan kurumlarca alınmış önlemleri ifade eder; Bütün Üyeler, Anlaşmadaki yükümlülüklerini ve taahhütlerini yerine getirirken ülkelerindeki bölgesel ve yerel yönetimler ve otoriteler ve resmi olmayan kurumların riayet etmelerini temin etmek için mevcut makul tedbirleri alabileceklerdir.

(b) "hizmetler", resmi otoritenin uygulanmasında sunulan hizmetler dışında kalan her sektördeki hizmetleri kapsar.

(c) Resmi otoritenin uygulanmasında sunulan hizmet. ticari amaç dışında ve bir ya da daha fazla hizmet sunucusuyla rekabet etmeksizin sunulan hizmet anlamındadır

Bölüm 2- Genel Yükümlülükler

BÖLÜM II

GENEL YÜKÜMLÜLÜK VE DİSİPLİNLER

Madde 2

En Çok Kayrılan Ülke Prensibi (MFN)

1.       Her Üye, bu Anlaşmada kapsanan bir tedbirle ilgili olarak; herhangi bir diğer Üyenin hizmetlerine ve hizmet sunucularına, diğer bir ülkenin benzer hizmetleri ve hizmet sunucularına uygulanandan daha az kayırıcı olmayan bir muameleyi, derhal ve şartsız olarak uygulayacaktır.

2.       Üyelerden biri, 1. paragrafa aykırılık teşkil eden bir tedbiri II. Maddenin Muafiyetlerle ilgili Ekindeki şartları karşılaması ve bir liste halinde belirtilmesi kaydıyla koruyabilir.

3.       Bu Anlaşmanın hükümleri, Üye ülkelerin komşu ülkelere, bölgesel olarak üretilen ve tüketilen hizmetlerin, sınır bölgelerindeki mübadelesini kolaylaştırmak için bazı avantajlar vermesini engellediği şeklinde yorumlanamaz.

Madde 3

Şeffaflık

 

1.       Her Üye; olağanüstü durumlar hariç bu Anlaşmayla ilgili olan ve Anlaşmanın işleyişini etkileyen bütün tedbirleri, süratle ve en geç yürürlüğe girmeleriyle birlikte yayımlayacaktır. Ayrıca Üye ülkelerin taraf olduğu hizmet ticareti ile ilgili veya hizmet ticaretini etkileyen uluslararası anlaşmalar da yayımlanacaktır.

2.       Birinci paragrafta sözü edilen yayımın uygulanamadığı durumlarda, bu gibi bilgiler başka şekillerde kamuya sunulacaktır.

3.       Her Üye, bu Anlaşmadaki özel taahhütlerinde kapsanan hizmet ticaretini önemli ölçüde etkileyen herhangi bir yeni kanun, düzenleme veya idari yönetmeliği ya da bunlardaki değişiklikleri süratle ve en azından her yıl Hizmet Ticareti Konseyine bildirecektir.

4.       Her Üye, birinci paragraf kapsamındaki uluslararası anlaşmalar veya genel uygulamaya ilişkin tedbirleriyle ilgili spesifik bilgileri bir diğer Üyenin talebi üzerine süratle temin edecektir. Her Üye, üçüncü paragraftaki ihbar koşuluna konu olanlar da dahil olmak üzere ilgili bütün meseleler için, teklif üzerine, diğer Üyelere spesifik bilgi sağlamak amacıyla bir ya da daha fazla araştırma noktası oluşturacaktır. Bu araştırma noktaları, WTO' yu oluşturan Anlaşma'nın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde kurulacaktır. Gelişmekte olan ülkeler için, bu araştırma noktalarının Kurulacağı zaman sınırıyla ilgili olarak uygun esneklik konusunda anlaşmaya varılabilir. Araştırma noktalarının kanun ve düzenlemelerin teslim edilebileceği bir yer olması gerekmemektedir.

5.       Herhangi bir Üye, Anlaşmanın işleyişine etki ettiğini düşündüğü takdirde, bir diğer Üye tarafından alınan bir tedbiri Hizmet Ticareti Konseyine bildirebilir.

 

Madde 3 (Tekrar)

Gizli Bilgilerin Açığa Çıkarılması

Bu Anlaşmada hiçbir husus, herhangi bir Üyeyi açığa çıkarılması kanuni uygulamayı engelleyecek, kamu menfaatine ters düşecek, veya kamu ya da özel, belirli girişimlerin ticari menfaatlerine zarar verecek gizli bilgileri vermeye zorlamayacaktır.

 

Madde 4

Gelişmekte Olan Ülkelerin Artan Katılımı

 

1.       Bu Anlaşmanın 3 ve 4. Bölümleri gereğince, değişik Üyeler tarafından gelişmekte olan ülkelerin dünya ticaretindeki artan katılımı, müzakere edilen özel taahhütler yoluyla aşağıdaki hususlarla ilgili olarak kolaylaştırılacaktır:

(a)     tüm diğer hususların yanında, ticari bazda teknolojiye giriş yoluyla bu ülkelerin yurtiçi hizmet kapasiteleriyle etkenliğinin ve rekabet gücünün güçlendirilmesi;

(b)     bu ülkelerin dağıtım kanallarına ve bilgi ağlarına giriş yollarının geliştirilmesi; ve

(c)     sektörlerdeki pazara girişin ve bu ülkeleri ilgilendiren ihraç arzı şekillerinin liberalizasyonu.

2.       Gelişmiş Üye ülkeler ve mümkün olduğu ölçüde diğer Üyeler, WTO 'yu oluşturan Anlaşma'nın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde gelişmekte olan ülkelere ait hizmet sunucularının, kendi piyasaları hakkında bilgi edinmelerini kolaylaştırmak amacıyla aşağıdaki hususlarla ilgili olarak irtibat noktaları oluşturacaktır:

(a)     hizmet arzının ticari ve teknik yönleri;

(b)     profesyonel niteliklerin elde edilmesi, tescil ve kabulü; ve

(c)     hizmet teknolojisinin elde edilebilirliği.

3. Paragraf 1 ve 2 nin yürütülmesinde en az gelişmiş ülkelere özel bir öncelik tanınacaktır. Özel ekonomik durum ve gelişmeleri, ticari ve finansal ihtiyaçları gözönüne alındığında, en az gelişmiş ülkelerin müzakere edilmiş spesifik taahhütleri kabul etmelerindeki ciddi zorluklar göz önünde bulundurulacaktır.

 

Madde 5

Ekonomik Bütünleşme

 

1.       Bu Anlaşma, Üyelerinden herhangi birinin, taraflar arasındaki hizmet ticaretini liberalleştirici bir anlaşmaya girmesi veya mevcut böyle bir anlaşmaya taraf olmasını engellemeyecektir, ancak böyle bir anlaşma:

(a)     önemli ölçüde sektörel kapsama[1] sahip olmalıdır, ve

(b)     taraflar arasında, 11., 12., 14., Maddelerde ve 14. Maddenin tekrarında kabul edilen tedbirler hariç, alt paragraf (a) da belirtilen sektörlerde, ya anlaşmanın yürürlüğe girişinde ya da makul bir zaman çerçevesi temelinde 17. Madde kapsamındaki bütün fark-

(i) mevcut ayrımcı tedbirlerin ortadan kaldırılması, ve /veya

(ii) yeni veya daha fazla ayrımcı tedbirlerin yasaklandırılması.

2.       Paragraf 1(b) deki şartların yerine getirildiğinin değerlendirilmesinde, anlaşmanın daha geniş bir ekonomik bütünleşme prosesi ve ilgili ülkeler arasındaki ticaretin liberalizasyonuyla olan ilişkisi üzerinde durulabilir.

3.       (a) Gelişmekte olan ülkelerin 1. paragrafta sözü edilen türde bir anlaşmaya taraf olduğu durumlarda, ilgili ülkelerin hem tüm hem de bireysel sektör ve alt sektörlerdeki gelişmişlik düzeyi de göz önünde bulundurularak, paragraf 1'de, özellikle alt paragraf (b) de belirtilen şartlarla ilgili olarak uygun esneklik sağlanacaktır.

 [1] Bu koşul sektör sayısı, etkilenen ticaret hacmi ve arz çeşitleri şeklinde anlaşılacaktır.Bu koşulun yerine getirilebilmesi için, anlaşmalar herhangi bir arz şeklinin öncelikli muafiyetini sağlamamalıdır.

(b) Paragraf 6'ya rağmen, paragraf 1'de sözü edilen türde bir anlaşmanın sadece gelişmekte olan ülkeleri kapsaması durumunda, böyle bir anlaşmaya taraf olan ülkelerin gerçek kişileri tarafından sahip olunan ya da kontrol edilen tüzel kişilere daha elverişli bir muamele sağlanabilir.

4.       Birinci paragrafta sözü edilen türde bir anlaşma, taraflar arasındaki ticareti kolaylaştırmak amacıyla hazırlanacaktır ve anlaşma dışındaki herhangi bir Üye gözönüne alındığında, böyle bir anlaşma öncesinde uygulanan düzeye kıyasla, ilgili sektörlere ait hizmet ticaretindeki tüm engelleri kaldırmayacaktır.

5.       Eğer sonuçta, birinci paragraf kapsamındaki herhangi bir anlaşmada meydana gelen bir genişlik veya önemli bir değişiklik durumunda bir Üye, listesinde belirtilen vade ve şartlara aykırı olarak belirli bir taahhütü değiştirmek veya çekmek istediğinde, bu durumu en az 90 gün önce bildirecektir ve 21. maddenin 2-4. paragraflarında ileri sürülen prosedür işleyecektir.

6.       Herhangi bir Üyenin hizmet sunucusu, 1. paragrafta sözü edilen bir anlaşmaya taraf olan ülkenin kanunlarına göre oluşturulan bir tüzel kişiyse, bu ülkelerde bağımsız mesleki uygulamalarda bulunması şartıyla, böyle bir anlaşmayla elde edilen muamelelere hak kazanacaktır. 

7.       (a) Paragraf 1'de sözü edilen türde bir anlaşmaya taraf olan Üyeler, böyle bir anlaşmayı ve herhangi bir genişleme ya da önemli bir değişikliği süratle Hizmet Ticareti Konseyine bildirecektir. Ayrıca, Konseyin talebini gözönünde bulundurarak ilgili bilgileri hazır bulunduracaktır. Konsey, böyle bir anlaşma, genişleme ya da değişikliği incelemek ve anlaşmanın bu maddeye uygunluğunu Konseye bildirmek üzere bir çalışma grubu oluşturabilir.

 (b) Birinci paragrafta sözü edilen ve bir zaman çerçevesinde yürütülen bir anlaşmaya taraf olan Üyeler, uygulama anında periyodik olarak Hizmet Ticareti Konseyine bildiride bulunacaktır. Konsey, gerekli bulduğu takdirde bu bildirileri incelemek üzere bir çalışma grubu oluşturabilir.

(c)Konsey, uygun gördüğü takdirde paragraf (a) ve (b) de sözü edilen çalışma grubunun raporlarına dayanarak, taraflara tavsiyelerde bulunabilir.

8.       Paragraf 1'de sözü edilen türde bir anlaşmaya taraf olan bir Üye, diğer bir Üyenin böyle bir anlaşmayla elde edebileceği ticari menfaatler için herhangi bir tazmin talebinde bulunmayabilir.

 

Madde 5 tekrar

İşgücü Piyasaları Bütünleştirme Anlaşmaları

 

Bu Anlaşma Üye ülkelerden herhangi birinin diğer ülkelerle işgücü piyasalarını bütünleştirecek [2] anlaşmalara taraf olmasını engellemeyecektir, ancak böyle bir anlaşma:

[2] Genel olarak, böyle bir bütünleşme, ilgili tarafların vatandaşlarına, tarafların işgücü piyasalarına serbest giriş hakkı sağlamakta ve ödeme koşulları, diğer istihdam koşulları ve sosyal menfaatlerle ilgili tedbirleri içermektedir.

(a)     anlaşmaya taraf olan ülke vatandaşlarını ikamet ve iş izniyle ilgili kısıtlamalardan muaf tutacaktır;

(b)     Hizmet Ticareti Konseyine bildirilecektir.

 

Madde 6

Yurtiçi Düzenleme

 

1.             Özel taahhütlerin üstlenildiği sektörlerde, her Üye, hizmet ticaretini etkileyen genel uygulamaya ilişkin bütün tedbirlerin mantıklı, objektif ve tarafsız bir şekilde uygulandığını garanti etmelidir.

2.             (a) Her Üye, etkili bir hizmet sunucusunun ani inceleme talebine karşılık vermek ve hizmet ticaretini etkileyen idari kararlara uygun çareler bulmak amacıyla en uygun şekilde adli, hakem veya idari mahkemeler veya prosedürler tesis edecektir. Bu prosedürlerin ilgili idari kararları vermeye yetkili kılınan bürolardan bağımsız olmadığı durumlarda, Üye ülke, bunların gerçekte tarafsız ve objektif bir inceleme sağladığını garanti edecektir.(b)Alt paragraf (a) nın hükümleri, herhangi bir Üye'nin, anayasal yapısına veya yasal sisteminin doğasına aykırı olduğu durumlarda bile bu tür mahkeme veya prosedürleri kurması gerektiği şeklinde yorumlanmayacaktır.

3.             Özel bir taahhütün üstlenildiği bir hizmet arzı için izin gerekli olduğu durumlarda, bir Üyenin yetkili makamları yurt içi kanun ve yönetmeliklere göre tamamlanmış farzedilen bir başvurudan itibaren makul bir zaman içerisinde müracaatla ilgili karar hakkında başvuru sahibine bildiride bulunacaktır. Başvuru sahibinin talebi üzerine, Üye ülkenin yetkili makamları, gecikmeksizin müracaatın durumuyla ilgili bilgiyi sağlayacaktır.

4.             Hizmet Ticareti Konseyi, nitelik koşulları ve prosedürleri, teknik standartlar ve lisans koşullarıyla ilgili tedbirlerin hizmet ticareti için gereksiz engeller oluşturmayacağını sağlamak amacıyla, kuracağı uygun organlar aracılığıyla gerekli disiplinleri geliştirebilir. Bu disiplinler, diğer şeylerin yanında, bu koşulların:

(a)     objektiflik ve şeffaflık kriterlerine dayanmasını sağlamalıdır, yeterlilik ve hizmet arz edebilme kabiliyeti gibi;

(b)     hizmetin kalitesini korumak için gerekenden daha zahmetli olmamasını garanti etmelidir;

(c)     lisans prosedürleriyle ilgili olarak, hizmet arzına kendi içlerinde bir kısıtlama oluşturmamalarını sağlamalıdır.

5.       (a) Herhangi bir Üyenin özel taahhütler üstlendiği sektörlerde, 4. paragraf gereğince bu sektörlerde geliştirilen disiplinlerin yürürlüğe girişine kadar, Üye ülke, bu taahhütleri aşağıdaki şekillerde hükümsüz kılan veya bozan lisans ve nitelik koşulları ve teknik standartları uygulamayacaktır:

(i)             Bu koşullar alt paragraf 4 (a), (b) veya (c) de belirtilen kriterlere uymuyorsa; ve

(ii) Bu sektörlerdeki özel taahhütlerin düzenlendiği sırada böyle bir tavır Üye ülkeden beklenmiyorsa.

    (b) Herhangi bir Üyenin paragraf 5 (a)'da belirtilen yükümlülükle uyum içerisinde olup olmadığını belirlemede Üye ülke tarafından uygulanan ilgili uluslararası kuruluşların [3] uluslararası standartları gözönünde bulundurulacaktır.

6.        Profesyonel hizmetlerle ilgili özel taahhütlerin üstlenildiği sektörlerde, her Üye, herhangi bir diğer Üye uzmanlarının yeter iliğini tetkik etmek amacıyla uygun prosedürleri sağlayacaktır.

 

Madde 7

 

Tanıma

1.             İzin için gerekli olan kriterlerin veya standartların, hizmet sunucularının ruhsat veya lisans işlemlerinin kısmen veya tamamen yerine getirilmesi amacıyla ve paragraf 3'deki koşullara bağımlı olarak, Üye ülke, belirli bir ülkede elde edilen eğitim veya deneyimi, karşılanan koşulları ya da verilen lisans veya ruhsatları tanıyabilir. Tam bir görüş birliğiyle veya başka şekillerde elde edilebilen bu tanıma, ilgili ülkeyle yapılan bir anlaşmaya veya düzenlemeye dayandırabilinir ya da, otonom olarak gerçekleştirebilinir.

2.             Paragraf 1'de sözü edilen, mevcut ya da gelecekte olabilecek bir anlaşma veya düzenlemeye taraf olan Üye, ilgili diğer Üyeler için, bu tür anlaşma veya düzenlemeye ya da bunlarla kıyaslanabilir olanlara girişlerini görüşebilmek için yeterli fırsat sağlayacaktır. Üye ülkenin tanımayı otonom olarak gerçekleştirdiği durumda, herhangi bir diğer Üyeye, kendi ülkesinde elde edilen eğitim, deneyim, lisans veya ruhsatların ya da karşılanan koşulların tanınması gerektiğini göstermek amacıyla yeterli imkanı sağlayacaktır.

3.             Üye ülke tanımayı, izin kriterleri veya standartlarının başvurusunda veya hizmet sunucularının ruhsat veya lisans almasında ülkeler arasında bir ayrım yaratacak ya da hizmet ticaretine gizli bir kısıtlama getirecek şekilde gerçekleştirmeyecektir.

4.             Her Üye:

(a)     WTO'yu oluşturan Anlaşma'nın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren12 ay içinde mevcut tanıma tedbirlerini Hizmet Ticareti Konseyine bildirecek ve bu tedbirlerin paragraf 1'de sözü edilen türde bir anlaşma veya düzenlemeye dayanıp dayanmadığını belirtecektir.

(b)     paragraf 1'de sözü edilen bir anlaşma veya düzenlemeyle ilgili müzakerelerin açılışını, herhangi bir diğer Üyenin bağımsız bir safhaya girmeden önce bu müzakerelere katılma isteğini gösterebilmesi için yeterli fırsatı sağlamak amacıyla olabildiğince önceden, süratle Hizmet Ticareti Konseyine bildirecektir.

(c)     benimsediği yeni tanıma tedbirlerini veya önemli ölçüde değiştirdiği mevcut tedbirleri süratle Hizmet Ticareti Konseyine bildirecek ve bu tedbirlerin paragraf 1'de sözü edilen türde bir anlaşma veya düzenlemeye dayanıp dayanmadığını belirtecektir.

[3]"İlgili uluslararası kuruluşlar" terimi üyeliği en azından WTO Üyelerinin hepsinin ilgili organlarına açık olan uluslararası organları ifade etmektedir.

5.             Uygun olan yerlerde, tanıma çok taraflı olarak uzlaşılan kriterlere dayandırılmalıdır. Uygun durumlarda, Üyeler tanıma için gerekli olan uluslararası ortak standart ve kriterlerin ve ilgili hizmet ticareti ve uğraşların uygulanması için uluslararası ortak standartların kurulması ve benimsenmesi amacıyla ilgili hükümetlerarası ve gayri resmi kuruluşlarla işbirliği içinde çalışacaktır.

Madde 8

Tekeller ve Münhasır Hizmet Sunucuları

1.       Her Üye kendi ülkesinde tekel konumunda bulunan hizmet sunucusunun ilgili piyasadaki tekel hizmet arzında, o Üyenin 2. Madde altındaki yükümlülükleri ve özel taahhütleriyle tutarsız bir şekilde hareket etmeyeceğini sağlamalıdır.

2.       Bir Üyenin tekel konumundaki hizmet sunucusunun faaliyet alanı dışında kalan ve o Üyenin özel taahhütlerine konu olan bir hizmet arzında, doğrudan doğruya veya bağlı bir şirket yoluyla rekabet ettiği yerlerde, Üye ülke, söz konusu hizmet sunucusunun kendi ülkesinde bu taahhütlerle tutarsız bir şekilde hareket etmek için tekel pozisyonunu kötüye kullanmayacağını garanti etmelidir.

3.       Hizmet Ticareti Konseyi, herhangi bir Üyenin tekel konumunda ki hizmet sunucusunun yukarıda paragraf 1 ve 2'yle tutarsız bir şekilde hareket ettiğine inanmak için bir sebebi olan diğer bir Üyenin talebiyle, bu hizmet sunucusunu kuran, muhafaza eden veya buna izin veren Üyeden ilgili işlemler hakkında bilgi sağlama sını isteyebilir.

4.       Eğer, bir Üye, WTO'yu oluşturan Anlaşmanın yürürlüğe girmesinden sonra, özel taahhütler tarafından kapsanan bir hizmet arzıyla ilgili tekel hakları verirse, verilen tekel haklarının yerine getirilmesi istenen tarihten en geç 3 ay önce Hizmet Ticareti Konseyine bildiride bulunacaktır ve 12. Maddeye ait 2, 3 ve 4 numaralı paragrafların hükümleri uygulanacaktır.

5.       Bu Maddenin hükümleri, bir Üyenin, resmi olarak veya fiilen, a) az sayıda hizmet sunucusunu yetkilendirdiği veya kurduğu b) kendi ülkesinde bu hizmet sunucuları arasındaki rekabeti önemli ölçüde önlediği durumlarda ortaya çıkan münhasır hizmet sunucuları için de geçerlidir.

Madde 9

Mesleki Uygulamalar

 

1.       Üye ülkeler, 8. maddede belirtilenlerin dışında, hizmet sunucularının belirli mesleki uygulamalarının rekabeti sınırlayabileceğini ve böylece hizmet ticaretinin kısıtlanabileceğinin farkındadırlar.

2.       Her Üye; bir diğer Üyenin talebiyle, paragraf 1'de sözü edilen uygulamaların kaldırılması amacıyla, konsültasyonlara girecektir. Sözü edilen Üye, böyle bir talebe tam ve içten bir ilgi gösterecek ve konuyla ilgili herkese açık ve gizli olmayan bilgilerin sağlanması Yoluyla işbirliğinde bulunacaktır. Söz konusu Üye, ayrıca yurtiçi kanunlarına ve talep eden Üye tarafından gizliliğin korunmasıyla ilgili anlaşmanın sonuçlarına konu olan mevcut diğer bilgileri sağlayacaktır.

 

Madde 10

Olağanüstü Koruma Tedbirleri

1.       Ayrım gözetmeme prensibine dayalı olarak, Olağanüstü Koruma Tedbirleri meselesi üzerinde çok taraflı müzakereler olacaktır. Bu müzakerelerin sonuçları WTO'yu oluşturan Anlaşma'nın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç üç yıl içinde yürürlüğe girecektir.

2.       Herhangi bir Üye, paragraf 1'de sözü edilen müzakere sonuçlarının yürürlüğe girmesinden önceki dönemde, 21. maddenin 1. paragrafındaki hükümlere rağmen, özel bir taahhütü yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl sonra değiştirme veya çekme niyetini Hizmet Ticareti Konseyine bildirebilir, ancak Üye ülke değişiklik veya çekmenin, 21. Maddenin 1. paragrafında öngörülen üç yıllık dönemi bekleyemeyeceğine dair Konseye gerekçe gösterecektir.

3.       Paragraf 2'ye ait hükümlerin uygulanması, WTO'yu oluşturan Anlaşma'nın yürürlüğe girmesinden 3 yıl sonra sona erecektir.

 

Madde 11

Ödemeler ve Transferler

 

1.       12. Maddede öngörülen durumlar hariç, bir Üye özel taahhütleriyle ilgili olan cari işlemler için uluslararası transfer ve ödemelere kısıtlamalar getirmeyecektir.

2.       Bu Anlaşmada hiçbir husus, bir Üyenin 12. Maddede belirtilen koşullar ve IMF'nin talebi haricinde, sermaye işlemlerine, bu işlemlerle ilgili özel taahhütleriyle tutarsız kısıtlamalar getirmemesi koşuluyla, Anlaşma Maddeleriyle uyum içinde olan kambiyo hareketlerinin kullanımı da dahil olmak üzere Uluslararası Para Fonu Üyelerinin Fon Anlaşması Maddeleri altındaki hak ve yükümlülüklerini etkilemeyecektir.

 

Madde 12

 

 

Ödemeler Dengesini Korumaya Yönelik Kısıtlamalar

 

1.       Ciddi ödemeler dengesi güçlükleri ve dış finansal zorluklar veya bu nedenle ortaya çıkan tehditler karşısında, bir Üye, özel taahhütler üstlendiği hizmet ticaretine, bu taahhütlerle ilgili işlemlerle bağlantılı olan ödeme ve transferler de dahil olmak üzere, kısıtlamalar getirebilir. Ekonomik gelişme veya ekonomik geçiş sürecinde olan bir Üyenin ödemeler dengesindeki belirli baskılar sonucu, tüm diğer hususların yanında, ekonomik gelişme veya ekonomik geçiş programının uygulanması için gerekli olan finansal rezerv düzeyinin korunmasının sağlanması için, kısıtlamalar getirilmesi gerektiğinin farkına varılmıştır.

2.       Yukarıda paragraf 1'de sözü edilen kısıtlamalar:

(a)     Üyeler arasında farklılık göstermeyecektir.

(b)     Uluslararası Para Fonu Anlaşmasının Maddeleriyle uyum sağlayacaktır.

(c)     herhangi bir diğer Üyenin ticari, ekonomik ve finansal menfaatlerine zarar vermekten sakınacaktır.

(d)     paragraf 1'de belirtilen durumlarla ilgilenmek için gerekenlerden ileri gitmeyecektir.

(e)     geçici olacaktır ve paragraf 1'de belirtilen durum gelişme gösterdikçe ilerleyen düzeyde safhalara ayrılacaktır.

3.       Bu kısıtlamaların oluş derecesinin belirlenmesinde, Üyeler, ekonomik veya gelişme programları için daha önemli olan hizmet arzına öncelik tanıyabilir. Fakat, bu kısıtlamalar, belirli bir hizmet sektörünü koruma amacıyla benimsenmeyecek veya sürdürülmeyecektir.

4.       Bu Maddenin 1. paragrafına göre benimsenen veya sürdürülen herhangi bir kısıtlama veya bu kısıtlamadaki herhangi bir değişiklik süratle Genel Konseye bildirilecektir.

5.       (a)   Bu Maddenin hükümlerini uygulayan Üyeler, bu Maddeye göre benimsenen kısıtlamalarla ilgili olarak, süratle Ödemeler Dengesi Kısıtlamaları Komitesine başvuracaktır.

(d)     Bakanlar Düzeyindeki Konferans, uygun gördüğü takdirde ilgili Üyeye tavsiyede bulunulmasına imkan vermek amacıyla, periyodik konsültasyonlar için prosedürler [4] oluşturacaktır.

(e)     Bu konsültasyonlar, ilgili Üyenin ödemeler dengesi durumunu ve bu madde altında benimsenen veya sürdürülen kısıtlamaları tüm diğer hususların yanında, aşağıdaki faktörleri göz önünde bulundurarak belirleyecektir:

(i)       ödemeler dengesi güçlükleri ve dış finansal zorlukların doğası ve boyutu;

(ii)    başvuran Üyenin dış ekonomik ve ticari çevresi,

(iii)   mevcut alternatif düzeltici tedbirler,

(d) Konsültasyonlar, her çeşit kısıtlamanın paragraf 2'ye, özellikle paragraf 2 (e) de belirtilen duruma uygunluğuna hitap edecektir.

(e) Bu konsültasyonlarda, Uluslararası Para Fonu tarafından sunulan döviz, parasal rezervler ve ödemeler dengesiyle ilgili istatistiksel ve diğer bulgular kabul edilecektir ve sonuçlar Fonun, başvuran Üyenin ödemeler dengesi ve dış finansal durumuyla ilgili tayinine dayandırılacaktır.

 

6.       Eğer Uluslararası Para Fonuna üye olmayan bir GATS Üyesi bu Maddenin hükümlerini uygulamak isterse, Bakanlar Düzeyindeki Konferans incelemelerde bulunacak ve gerekli diğer prosedürleri oluşturacaktır.

[4] 5. paragraf kapsamındaki aşamaların GATT 1994 prosedürleriyle aynı olacağı anlaşılmaktadır.

 

Madde 13

Hükümet Alımları

 

1.                               2, 16 ve 17. Maddeler, ticari geri satış amacıyla veya ticari satışla ilgili hizmet arzında kullanmak amacıyla değil, kamu faaliyetleri için satın alınan hizmetlerin kamu kuruluşları tarafından elde edilmesi ile ilgili kanun, düzenleme ve koşullara uygulanmayacaktır.

2.                               WTO'yu oluşturan Anlaşma'nın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde bu Anlaşma kapsamındaki hizmetlerin hükümet alımıyla ilgili çok taraflı görüşmeler olacaktır.

 

Madde 14

Genel İstisnalar

 

Bu Anlaşmada hiçbir hüküm; aşağıda belirtilen tedbirlerin, benzer koşulların hakim olduğu ülkeler arasında keyfi veya yersiz bir ayrım veya hizmet ticaretine gizli bir kısıtlama oluşturacak şekilde uygulanmayacağı koşulu ile bu gibi tedbirlerin herhangi bir Üye tarafından benimsenmesi veya uygulanmasını önlediği şeklinde yorumlanmayacaktır:

(a)     kamu ahlakının korunması veya kamu düzeninin [5] sürdürülmesi için gerekli olan;

(b)     insan, hayvan veya bitki hayatının veya sağlığının korunması

(c)     aşağıda belirtilenlerle ilgili hükümleri de içermek suretiyle bu Anlaşmanın hükümlerine aykırı olmayan kanun ve düzenlemelere uyum sağlanması için gerekli olan; (i) aldatıcı ve hilekar uygulamaların önlenmesi veya bir hatanın hizmet mukaveleleri üzerindeki etkileriyle ilgilenilmesi; (ii) kişisel verilerin işlenmesi ve yayılmasında bireylerin mahremiyetinin ve bireysel kayıt ve hesapların güvenilirliğinin korunması; (iii)güvenlik;

(d)     muameledeki farkın diğer Üyelerin hizmet sunucularının hizmetleri göz önüne alındığında dolaysız vergilerin [7] adil ve etkin [6] toplanmasının sağlanmasını amaçlaması koşuluyla 17. Maddeye aykırı olan;

[5]Kamu düzeni istisnası, sadece toplumun temel menfaatlerinin gerçek ve yeterli derecede ciddi tehditlerle karşı karşıya kaldığı durumlarda ortaya çıkabilir.

[6] Dolaysız vergilerin adil ve etkin toplanmasını sağlayan tedbirler, Üye ülkenin vergi sistemi çerçevesinde alınan ve aşağıdaki özellikleri taşıyan tedbirlerdir:

-yerleşik olmayanların vergi yükümlülüklerinin Üye ülkedeki veya Üye ülke kökenli vergiye tabi kalemlere göre belirlendiği gözönüne alınarak yerleşik olmayan hizmet sunucularına uygulanan tedbirler;

-vergilerin Üye ülkede toplanmasını sağlamak amacıyla, yerleşik olmayanlara uygulanan tedbirler; veya

-vergi kaçakçılığının önlenmesi amacıyla, yerleşik olan veya olmayanlara uygulanan, uyum tedbirlerini de içeren tedbirler; veya

-Üye ülke kökenli vergilerin yüklenmesini veya toplanmasını sağlamak amacıyla bir diğer ülkede veya ülkeden sunulan hizmetlerin tüketicilerine uygulanan tedbirler; veya

-aralarındaki vergi tabanı farklılığını göz önünde bulundurarak, dünya çapındaki vergilendirilebilir kalemler üzerindeki vergiye tabi olan hizmet sunucularını diğer hizmet sunucularından ayıran tedbirler; veya

-Üye ülkenin vergi tabanını korumak amacıyla, yerleşik kişi veya şubelerin, veya ilgili kişiler ya da aynı kişiye ait şubeler arasındaki gelir, kar, kazanç, zarar, indirim veya alacakları belirleyen, dağıtan veya paylaştıran tedbirler.

[7] Bu Anlaşmanın amacı bakımından; "dolaysız vergiler", sermayedeki değer artışından alınan vergiye ilaveten, mülkün devrinden doğan kazanç, gayrimenkul, miras ve hibe, ve girişimler tarafından ödenen ücretlerin tamamı üzerinden alınan vergiler de dahil olmak üzere, toplam gelir, toplam sermaye veya gelir ya da sermayenin unsurları üzerinden alınan vergileri içermektedir.

14. Madde (d) ve bu dipnottaki vergi terim veya kavramları, tedbiri alan ülkenin yurtiçi kanunlarına dayalı vergi tanım ve kavramlarına veya benzer ya da eş tanım ve kavramlara göre belirlenmiştir.

 

(e)     muameledeki farkın Üye ülkenin bağlı olduğu, çifte vergilendirmenin önlenmesiyle ilgili uluslararası bir anlaşmanın veya herhangi bir diğer uluslararası anlaşma veya düzenlemedeki çifte vergilendirmenin önlenmesiyle ilgili hükümlerin sonucu olması koşuluyla, 2. Maddeye aykırı olan.

 

Madde 14 (Tekrar)

Güvenlikle İlgili İstisnalar

 

1. Bu Anlaşmada hiçbir hüküm:

 

(a)     bir Üyenin, kendi güvenliğiyle ilgili menfaatlerine aykırı olduğunu düşündüğü bir bilgiyi açıklaması gerektiği; veya

(b)     herhangi bir Üyeyi aşağıdaki durumlarla bağlantılı olan kendi güvenliğiyle ilgili menfaatlerinin korunması için gerekli olduğunu düşündüğü tedbirleri almaktan alıkoyacağı;

(i)                   sürekli ordu kurulması amacıyla doğrudan doğruya veya dolaylı olarak gerçekleştirilen hizmet arzıyla;

(ii)                 parçalanabilen ve parlayabilen maddelerle veya bunlardan türetilen maddelerle;

(iii)                uluslararası ilişkilerde savaş zamanı veya diğer olağanüstü durumlarla; veya

(c)     herhangi bir Üye'yi Birleşmiş Milletler Şartı altında uluslararası barış ve güvenliğin sürdürülmesi için gerekli olan yükümlülüklerin yerine getirilmesi konusunda harekete geçmekten alıkoyacağı şeklinde yorumlanamaz.

2. Paragraf 1 (b) ve (c) ye göre alınan tedbirler ve bunların sonuçlandırılmasıyla ilgili bilgiler mümkün olduğu ölçüde eksiksiz olarak Hizmet Ticareti Konseyine sunulacaktır.

 

Madde 15

Sübvansiyonlar

 

1.       Üye ülkeler belirli durumlarda, sübvansiyonların hizmet ticareti üzerinde bozucu etkileri olabileceğinin farkındadırlar. Üye ülkeler, bu gibi ticaret bozucu etkilerden kaçınmak için gerekli olan çok taraflı disiplinlerin geliştirilmesi amacıyla müzakerelerde bulunabilirler [8]. Müzakereler ayrıca, denkleştirici prosedürlerin uygunluğuna da hitap edecektir. Bu tür müzakereler sübvansiyonların gelişmekte olan ülkelerin gelişme programlarıyla ilgili rolünü kabul edecektir ve Üye ülkelerin, özellikle gelişmekte olan ülke Üyelerinin bu alandaki esneklikle ilgili ihtiyaçlarını göz önünde bulunduracaktır. Bu müzakerelerin amacı bakımından, Üye ülkeler yurtiçi hizmet ticaretiyle ilgili sübvansiyonlar hakkında bilgi alışverişinde bulunacaklardır.

[8] Gelecekteki bir çalışma programı çok taraflı disiplinlerle ilgili müzakerelerin nasıl ve ne zaman yapılacağını belirleyecektir.

2.       Bir diğer Üyenin sübvansiyonundan ters yönde etkilendiğini düşünen bir Üye bu konu ile ilgili konsültasyon talebinde bulunabilir. Bu taleplere gerekli ilgi gösterilecektir.

Bölüm 3- Özel Taahhütler

BÖLÜM III

 

ÖZEL TAAHHÜTLER

 

Madde 16

Pazara Giriş

 

1.       1. Maddede belirtilen hizmet sunuş biçimleriyle pazara girişle ilgili olarak, her Üye herhangi bir diğer Üyenin hizmetlerine ve hizmet sunucularına listesinde belirlenen koşul ve sınırlamalar altında sağlanandan daha kötü şartları haiz bir uygulamada bulunmayacaktır.[9]

2.       Pazara girişle ilgili taahhütlerin üstlenildiği sektörlerde, bir Üyenin belirli bölgelerde veya bütün ülkede sürdürmeyeceği veya benimsemeyeceği tedbirler, listesinde aksi belirtilmedikçe, aşağıdaki gibi tanımlanmıştır:

(a)     hizmet sunucularının sayısı üzerinde ya sayısal kotalar, tekeller, münhasır hizmet sunucuları ya da ekonomik ihtiyaç testinin koşulları şeklindeki kısıtlamalar;

(b)     hizmetle ilgili işlemlerin veya varlıkların toplam değeri üzerinde sayısal kotalar veya ekonomik ihtiyaç testinin koşulları şeklindeki kısıtlamalar;

(c)     hizmetle ilgili işlemlerin toplam sayısı üzerinde veya önceden belirlenmiş sayısal birimler cinsinden ifade edilen hizmet çıktısının toplam miktarı üzerinde kotalar veya ekonomik ihtiyaç testinin koşulları şeklindeki kısıtlamalar;[10]

(d)     (d) belirli bir hizmet sektöründe istihdam edilebilen veya bir hizmet sunucusunun istihdam edebileceği ve belirli bir hizmetin arzı için gerekli olan ve bu hizmet arzıyla bağlantılı olan gerçek kişilerin toplam sayısı üzerinde sayısal kotalar veya ekonomik ihtiyaç testinin koşulları şeklindeki kısıtlamalar;

(e)     bir hizmet sunucusunun hizmet sunumu için gerekli olabilen hukuki kurum veya ortak girişimleri kısıtlayan veya gerektiren tedbirler; ve

(f)      yabancı sermaye katılımıyla ilgili olarak, hissedarlık ya da bireysel veya toplu yatırım üzerinde maksimum yüzde limiti şeklindeki kısıtlamalar.

 

[9]Eğer Üye ülke bir hizmetin 1. Maddenin 2 (a) paragrafında sözü edilen arz çeşitleri yoluyla sunulması ile ilgili olarak pazara giriş taahhüdü üstlenmişse ve sınır ötesi sermaye hareketleri hizmetin kendisinin önemli bir bölümünü oluşturuyorsa, o Üye böyle bir sermaye hareketine izin vermeyi taahhüt etmiş olur. Eğer Üye ülke bir hizmetin 1. Maddenin 2 (c) paragrafında sözü edilen arz çeşitleri yoluyla sunulması ile ilgili olarak pazara giriş taahhüdü üstlenmişse, ilgili sermayenin kendi ülke sınırları içine transferine izin vermeyi taahhüt etmiş olur.

[10] Alt-paragraf 2 (c), Üye ülkelerin hizmet arzıyla ilgili girdileri sınırlayan tedbirlerini içermez.

 

Madde 17

Milli Muamele

1.       Listesinde kayıtlı olan ve orada belirtilen şart ve niteliklerden herhangi birisine konu olan sekörlerde, her Üye herhangi bir diğer Üyenin hizmetlerine ve hizmet sunucularına, hizmet arzını etkileyen bütün tedbirlerle ilgili olarak, kendi hizmetlerine ve hizmet sunucularına uyguladığından daha az kayırıcı bir muamele uygulamayacaktır.[11]

2.       Bir Üye, kendi hizmetlerine ve hizmet sunucularına uyguladığı muamelenin resmi olarak benzerini veya farklısını herhangi bir diğer Üyenin hizmetlerine ve hizmet sunucularına uygulayarak 1. paragrafa ait koşulları yerine getirebilir.

3.       Resmi olarak benzer veya farklı muamele; diğer bir Üyenin hizmetlerine veya hizmet sunucularına kıyasla, rekabet şartlarını Üye ülkenin hizmetlerinin veya hizmet sunucularının lehine değiştirdiği takdirde daha az kayırıcı sayılacaktır.

 

Madde 18

Ek Taahhütler

 

Üye ülkeler; nitelikler, standartlar veya lisanslara ilişkin taahhütler de dahil olmak üzere, 16 veya 17. Maddeler altındaki listelemeye konu olmayan hizmet ticaretini etkileyen tedbirlerle ilgili taahhütleri müzakere edebilir.

Bölüm 4- Artan Liberalizasyon

BÖLÜM IV

ARTAN LİBERALİZASYON

Madde 19

Özel Taahhütlerin Müzakeresi

1.Üye ülkeler, bu Anlaşmanın amaçlarını yerine getirirken WTO'yu oluşturan Anlaşma'nın yürürlüğe girmesinden en geç beş yıl sonra ve ondan sonra periyodik olarak, giderek artan bir liberalizasyon düzeyine erişmek amacıyla birbirini izleyen müzakere turlarına girecektir. Bu müzakereler etkin pazara girişin sağlanması amacıyla, tedbirlerin hizmet arzı üzerindeki ters etkilerini azaltmak veya yok etmek amacıyla düzenlenecektir. Bu süreç, karşılıklı fayda prensibiyle bütün katılımcıların menfaatlerini ilerletmek ve hak ve yükümlülükler dengesi sağlamak amacıyla vuku bulacaktır.

2. Liberalizasyon süreci Üye ülkelerin milli politika amaçları ve hem tüm hem de bireysel sektörlerdeki gelişmişlik düzeylerine göre gerçekleşecektir. Gelişmekte olan ülkeler için daha az sektör açılışı, daha az işlemin liberalleştirilmesi, pazara girişin gelişmişlik düzeyleriyle orantılı olarak artan bir şekilde genişletilmesi ve pazara girişin yabancı hizmet sunucularına elverişli hale getirirken, 4. maddede sözü edilen amaçlara ulaşmak için hedeflenen şartların benimsenmesinde uygun esneklik sağlanacaktır.

[11] Bu Maddeye göre varsayılan taahhütler, herhangi bir Üyenin ilgili hizmet veya hizmet sunucularının yabancı karakterinden doğan rekabet edilebilir dezavantajlarını telafi etmesi gerektiği şeklinde yorumlanamaz.

3. Her tur için müzakere prensip ve prosedürleri oluşturulacaktır. Bu prensiplerin oluşturulması amacıyla Hizmet Ticareti Konseyi 4. Maddenin 1. paragrafında belirtilenler de dahil olmak üzere bu Anlaşmanın amaçlarına uygun olarak, hizmet ticaretiyle ilgili bütünüyle ve sektörel bazda değerlendirmede bulunacaktır. Müzakere prensipleri, en az gelişmiş ülkelerin 4. maddenin 3. paragrafına göre yürüttükleri özel liberalizasyon çabalarına ilaveten, Üye ülkeler tarafından önceki müzakerelerden beri otonom olarak üstlenilen liberalizasyon hareketleri için de bir şekil oluşturacaktır.

4. Giderek artan liberalizasyon süreci, her müzakerede, Üye ülkeler tarafından bu Anlaşmaya bağlı olarak üstlenilen özel taahhütlerin genel düzeyini artırmak için yürütülen ikili, çoklu ve çok taraflı müzakerelerle geliştirilecektir.

Madde 20

Özel Taahhüt Listeleri

1. Üye ülkeler, bu Anlaşmanın 3. Bölümüne göre üstlendiği özel taahhütleri bir listede düzenleyecektir. Bu taahhütlerin üstlenildiği sektörlerle ilgili olarak, her listede bulunması gereken hususlar şunlardır:

(a) pazara giriş vade, kısıtlama ve koşulları;

(b) milli muameleyle ilgili koşul ve nitelikler;

(c) ek taahhütlerle ilgili vaatler;

(d) uygun olan yerlerde taahhütlerin yerine getirilmesindeki zaman çerçevesi; ve

(e) bu taahhütlerin yürürlüğe giriş tarihi.

2. 16. ve 17. Maddelere aykırı olan tedbirler, 16. Maddeyle ilgili sütuna kaydedilecektir. Bu durumda böyle bir kayıt 17. Madde için de bir koşul veya nitelik oluşturacaktır.

3. Özel taahhüt listeleri bu Anlaşmaya eklenecektir ve bu nedenle ayrılmaz bir parçasını oluşturacaktır.

Madde 21

Listelerde Değişiklik Yapılması

1. (a) Üye ülkelerden biri (bundan böyle bu Madde için, "değiştiren Üye") bu Maddenin hükümlerine uygun olarak listesindeki bir taahhüttü, yürürlüğe girdiği tarihten üç yıl sonra herhangi bir tarihte değiştirebilir veya geri çekebilir.

(b) Değiştiren Üye, taahhütünü bu Maddeye uygun olarak değiştirme veya geri çekme niyetini, değişiklik veya geri çekmeyi uygulamaya koymayı düşündüğü tarihten en geç üç ay önce Hizmet Ticareti Konseyine sunacaktır.

2. (a) Paragraf 1(b) de bildirilen değişiklik veya geri çekme önerisi sonucu, bu Anlaşmayla ilgili menfaatleri etkilenebilecek olan herhangi bir Üyenin (bundan böyle "etkilenen Üye") talebi üzerine değiştiren Üye gerekli herhangi bir tazmin edici ayarlamayla ilgili hususta anlaşmaya varabilmek amacıyla müzakerelere girecektir. Bu müzakere ve anlaşmalarda, ilgili Üyeler bu müzakereler öncesi özel taahhüt listelerinde sunulandan daha elverişli olmayan karşılıklı avantajlı taahhütler genel düzeyini korumak için çaba gösterecektir.

(b) Tazmin edici ayarlamalar en çok kayrılan ülke prensibine dayandırılacaktır.

3. (a) Müzakereler için sağlanan sürenin sonunda değiştiren Üye ve etkilenen Üye arasında bir uzlaşmaya varılamazsa, etkilenen Üye olayı hakem kararına havale edecektir. Etkilenen Üye, tazminle ilgili elde edebileceği bir hakkı kabul ettirmek amacıyla hakem kararına katılmalıdır.

(b) Eğer etkilenen hiçbir Üye hakem kararı talebinde bulunmamışsa, değiştiren Üye değişiklik veya geri çekme önerisini uygulamada özgür olacaktır.

4. (a) Değiştiren Üye, hakem kararının sonuçlarıyla uyum içinde olan tazmin edici ayarlamalarda bulunana kadar, taahhütünü değiştirmeyebilir ya da çekmeyebilir.

(b) Değiştiren Üye, eğer değişiklik veya geri çekme önerisini uygularsa ve hakem kararının sonuçlarına uymazsa, hakem kararına katılmış herhangi bir etkilenen Üye, bu sonuçlarla uyum içinde olan eşit miktardaki menfaatlerini değiştirebilir ya da geri çekebilir. 2. Maddeye rağmen, böyle bir değişiklik veya geri çekme sadece değiştiren Üye için uygulanabilir.

5. Hizmet Ticareti Konseyi, taahhüt listelerindeki düzeltme ya da değişiklikler için prosedürler oluşturacaktır. Bu Maddeye göre listesindeki taahhütlerini değiştirmiş veya çekmiş bir Üye, listesini

Bölüm 5- Kurumsal Hükümler

BÖLÜM V

Kurumsal Hükümler

Madde 22

Konsültasyon

1. Her Üye, herhangi bir diğer Üye'nin bu Anlaşmanın işleyişini etkileyen bir konuyla ilgili yapabileceği öneriler hakkındaki konsültasyonlara gerekli ilgiyi gösterecek ve yeterli imkanı tanıyacaktır. Bu konsültasyonlara Anlaşmazlıkların Hallini Kontrol Eden Kural ve Prosedürlere İlişkin Açıklayıcı Not uygulanacaktır.

2. Hizmet Ticareti Konseyi veya Anlaşmazlıkların Halline ilişkin Organ (DSB), herhangi bir Üyenin talebiyle; 1. paragraf kapsamındaki konsültasyonlar yoluyla tatminkar bir sonuca ulaşılamayan bir konuyla ilgili olarak diğer Üye veya Üyelere başvurabilir.

3. Bir Üye, bir diğer Üyenin aralarındaki çifte vergilendirmenin önlenmesini amaçlayan uluslararası bir anlaşmanın faaliyet alanına giren tedbiriyle ilgili olarak, 17. madde hükümlerini gerek bu madde gerekse 23. madde kapsamında yerine getirmeyebilir. Bir tedbirin bu tür bir anlaşma kapsamına girip girmediğiyle ilgili olarak ülkeler arasında bir anlaşmazlık çıkması durumunda, her iki ülke de konuyu Hizmet Ticareti Konseyine bildirebilir. [12] Konsey konuyu hakem kararına havale edecektir. Hakem kararı nihai olacak ve Üye ülkeleri bağlayacaktır.

[12] WTO'yu oluşturan Anlaşmanın yürürlüğe girdiği anda ortaya çıkan çifte vergilendirmenin önlenmesiyle ilgili anlaşmalarla ilgili olarak, böyle bir konu sadece anlaşma taraflarının her ikisinin de rızasıyla Hizmet Ticareti Konseyine sunulabilir.

Madde 23

Anlaşmazlıkların Halli ve Yükümlülüklerin Yerine Getirilmesi

1. Eğer herhangi bir Üye, bir başka Üyenin bu Anlaşmadan kaynaklanan yükümlülüklerini veya özel taahhütlerini yerine getirmediğini düşünecek olursa, konuya karşılıklı tatminkar bir getirmediğini düşünecek olursa, konuya karşılıklı tatminkar bir çözüm bulmak amacıyla Anlaşmazlıkların Hallini Kontrol Eden Kural ve Prosedürlere İlişkin Açıklayıcı Nota başvurabilir.

2. Eğer DSB şartların böyle bir hareketi haklı çıkaracak kadar ciddi olduğunu düşünürse, Anlaşmazlıkların Hallini Kontrol Eden Kural ve Prosedürlere İlişkin Açıklamanın 22. Bölümüne(Ayrıcalıkların Tazmini ve Ertelenmesi) uygun olarak, herhangi bir Üye veya Üyelerin bu gibi özel taahhütleriyle ilgili olarak diğer Üye veya Üyelerin başvurularını ertelemelerini isteyebilir.

3. Eğer herhangi bir Üye bir başka Üyenin bu Anlaşmanın 3. Bölümü altındaki özel bir taahhütünden elde etmeyi umduğu bir menfaatin, anlaşmanın hükümlerine aykırı olmayan bir tedbirin uygulamaya konması sonucu geçersiz olacağını veya bozulacağını düşünürse, Anlaşmazlıkların Hallini Kontrol Eden Kural ve Prosedürlere İlişkin Açıklayıcı Nota başvurabilir. Eğer DSB, tedbirin böyle bir menfaati geçersiz kıldığına veya bozduğuna karar verirse, etkilenen ülke tedbirin değiştirilmesini veya geri çekilmesini de içerebilen, 21. maddenin 2. paragrafı temelinde karşılıklı tatminkar bir ayarlamaya hak kazanacaktır. İlgili ülkeler arasında bir anlaşmaya varılamadığı durumlarda, Anlaşmazlıkların Hallini Kontrol Eden Kural ve Prosedürlere İlişkin Açıklamanın 22. Bölümü(Ayrıcalıkların Tazmini ve Ertelenmesi) tatbik edilecektir.

Madde 24

Hizmet Ticareti Konseyi

1. Hizmet Ticareti Konseyi bu Anlaşmanın işleyişini kolaylaştırmak ve amaçlarını ilerletmek amacıyla kendisine atfedilen fonksiyonları yerine getirecektir. Konsey, fonksiyonlarını etkin bir şekilde yerine getirebilmek amacıyla, uygun gördüğü takdirde yardımcı organlar getirebilmek amacıyla, uygun gördüğü takdirde yardımcı organlar getirebilmek amacıyla, uygun gördüğü takdirde yardımcı organlar oluşturabilir.

2. Konsey ve Konsey başka türlü karar vermediği sürece, yan organları bütün Üye temsilcilerinin katılımlarına açık olacaktır.

3. Konsey Başkanı Üyeler tarafından seçilecektir. Konsey, prosedürle ilgili kuralları kendisi belirleyecektir.

Madde 25

Teknik İşbirliği

1. Üye ülkelerin teknik yardıma ihtiyaç duyan hizmet sunucuları, 4. maddenin 2. paragrafında sözü edilen temas noktalarıyla ilgili hizmetlerden yararlanabileceklerdir.

2. Gelişmekte olan ülkelere yapılacak olan teknik yardım, WTO Sekretaryası tarafından çok taraflı düzeyde sağlanacak ve ilgili karar Hizmet Ticareti Konseyi tarafından verilecektir.

Madde 26

Diğer Uluslararası Kuruluşlarla Olan İlişkiler

Genel Konsey, hizmetlerle ilgili diğer hükümetler arası kuruluşlarla olduğu gibi Birleşmiş Milletler ve onun uzmanlaşmış birimleriyle de konsültasyon ve işbirliği için uygun düzenlemelerde bulunacaktır.

Bölüm 6- Son Hükümler

BÖLÜM VI

SON HÜKÜMLER

Madde 27

Menfaatlerden Vazgeçme

1. Bir Üye aşağıdaki durumlarda bu anlaşmayla elde edebileceği menfaatlerden vazgeçebilir:

(a) bir hizmet arzıyla ilgili olarak, Üye ülke, hizmetin Üye olmayan bir ülkeden veya Anlaşma'ya taraf olan bir ülkenin bu Anlaşmanın uygulanmadığı bir bölgesinden sunulduğunu saptarsa; ve

b) deniz taşımacılığı hizmetiyle ilgili olarak, hizmetin aşağıdaki şekillerde sunulduğunu saptarsa:

i) Üye olmayan bir ülke kanunlarına göre kayıtlı veya bir diğer Üye ülkenin bu Anlaşmanın uygulanmadığı bölgesine ait olan bir gemi tarafından, ve

ii) gemiyi kısmen veya tamamen işleten, fakat Üye olmayan bir ülkedeki ya da bir diğer Üye ülkenin bu Anlaşmanın uygulanmadığı bir bölgesindeki kişi tarafından;

c) hizmet sunucusunun bir tüzel kişi olması durumunda, tüzel kişinin diğer bir Üyeye ait hizmet sunucusu olmadığını, veya bu Anlaşmayı uygulamadığı bir Üyenin hizmet sunucusu olduğunu saptarsa.

Madde 28

Tanımlar

Bu Anlaşmanın amacı bakımından:

(a) "tedbir", Üye ülkelerin kanun, yönetmelik, kural, yöntem, karar, idari hareket veya diğer şekillerdeki tedbirleridir;

(b) "hizmet arzı" bir hizmetin üretim, dağıtım, pazarlama, satış ve teslimini içerir;

(c) "Üye ülkelerin hizmet ticaretini etkileyen tedbirleri" aşağıdaki hususlarla ilgili tedbirleri içerir:

(i) hizmetin satın alınması, ödenmesi, veya kullanımı,

(ii) bir diğer Üye ülkede hizmet arzında bulunması için, bir Üyenin fertlerinin ticari varlığı da içeren varlığı;

iii) bir hizmet arzıyla bağlantılı olarak, genellikle Üye ülkelerce kamuya sunulması gerekli düşünülen hizmetlere giriş ve bu hizmetlerin kullanımı;

(d) "ticari varlık", bir Üye ülkede bir hizmetin verilmesi amacıyla,

(i) bir tüzel kişiliğin oluşturulması, elde edilmesi veya sürdürülmesi, veya

(ii) şube veya temsilcilik büroları oluşturulması veya sürdürülmesi yoluyla oluşturduğu her çeşit mesleki veya ticari varlık anlamındadır.

(e) bir hizmete ait "sektör",

(i) özel bir taahhütle ilgili olarak, o hizmetin, Üye ülkenin listesinde belirtildiği şekliyle bir veya daha fazla, veya bütün alt sektörleri,

(ii) aksi takdirde, alt sektörleri de dahil olmak üzere, o hizmet sektörünün tamamı anlamındadır.

(f) "bir diğer Üyenin hizmeti",

(i) o diğer ülkeden veya ülkede, veya deniz taşımacılığı durumunda, o diğer ülke kanunlarına göre kayıtlı, veya o ülkenin bir geminin işletilmesi ya da kısmen veya tamamen kullanılması yoluyla hizmet sunan bir ferdi tarafından , veya

(ii) ticari varlık ya da gerçek kişilerin varlığı yoluyla hizmet arzında bulunulması durumunda, o diğer Üyenin hizmet sunucusu tarafından sunulan hizmetleri ifade eder.

(g) "hizmet sunucusu", hizmet arz eden herhangi bir kişi anlamındadır;[13]

(h) "bir hizmetin tekel sunucusu", Üye ülkenin ilgili pazarında resmi olarak veya fiilen o Üye tarafından o hizmetin tek sunucusu olarak yetkilendirilmiş veya kurulmuş, kamuya ait ya da özel herhangi bir kişi anlamındadır.

(i) "hizmet tüketicisi" hizmet alan veya kullanan herhangi bir kişi anlamındadır;

(j) "kişi", özel ya da tüzel kişiyi ifade eder;

(k) "bir diğer Üyenin özel kişisi" söz konusu diğer Üyede veya bir başka Üye ülkede ikamet eden ve o diğer ülke kanunlarına göre,

(i) o üyenin vatandaşı olan, veya

(ii) aşağıdaki hususlar söz konusuysa diğer Üye ülkede daimi ikamet hakkına sahip özel kişi anlamındadır:

1. Üye ülkenin vatandaşı yoksa, veya

2. Üye ülke, bu Anlaşmayla ilgili kabul ve girişte de bildirdiği şekilde, hizmet ticaretini etkileyen tedbirlerle ilgili olarak kendi vatandaşlarına tanıdığı muamelenin aynısını, önemli ölçüde ülkesindeki daimi yerleşik kişilere, hiçbir Üyenin bu gibi daimi yerleşik kişilere, diğer Üye ülke tarafından uygulanan muameleden daha elverişli muamele uygulamak zorunda bırakılmayacağı şartı ile, uyguluyorsa. Böyle bir bildirim, Üye ülkenin kanun ve düzenlemelerine göre, daimi yerleşik kişilerle ilgili olarak diğer Üyelerin kendi vatandaşları açısından üstlendiği sorumlulukların aynısının üstlenileceği konusunda teminat içerecektir.

(l) "tüzel kişilik", uygulanabilir kanunlar gereğince kar veya bir başka amaçla kurulan ya da düzenlenen, özel ya da kamu kesimine ait her çeşit şirket, tröst, ortaklık, ortak girişim, şahıs şirketi veya birliği de içeren her çeşit yasal kuruluş anlamındadır.

[13] Hizmetin doğrudan doğruya bir tüzel tişi tarafından değil, fakat şube veya temsilcilik bürosu gibi diğer ticari varlık türleri yoluyla sunulduğu durumlarda, hizmet sunucusu (tüzel kişilik) bu varlık sayesinde Anlaşmayla hizmet sunucularına sağlanan muameleden yararlanacaktır. Böyle bir muamele, hizmeti sunan ticari varlığa da uygulanacak ve hizmetin sunulduğu ülkenin dışında yerleşik olan hizmet sunucusunun diğer bölümlerine de uygulamaya gerek olmayacaktır.

(m) "bir diğer Üyenin tüzel kişisi",

(I) o Üyenin kanunlarına göre kurulan ya da düzenlenen ve o Üye ülkede veya bir başka Üye ülkede bağımsız mesleki uygulamalarda bulunan; veya

(ii) hizmetin, ticari varlık yoluyla sunulması durumunda,

1. o Üyenin özel kişileri, ya da

2. o diğer Üyenin alt-paragraf (i)'de tanımlanan tüzel kişileri; tarafından sahip olunan veya kontrol edilen tüzel kişi anlamındadır.

(n) Bir tüzel kişilik

(i) hisse senedi getirisinin yüzde 50'den fazlasına sahip Üye ülke fertleri tarafından "sahip" olunur.

(ii) yöneticilerinin büyük bir çoğunluğunu atama veya faaliyetlerini kanunen yönetme gücüne sahip Üye ülke fertleri tarafından"kontrol" edilir.

(iii) kontrol ettiği veya tarafından kontrol edildiği bir başka ferde, veya hem kendisini hem de o ferdi kontrol eden bir diğer kişiye"bağlıdır".

Madde 29

Ekler: Bu Anlaşmanın ekleri, Anlaşmanın bütünleyici unsurlarıdır.

EKLER

Madde 2’nin Muafiyetleri Hakkında Ek

Anlaşma Çerçevesinde Hizmet Üretimi Yapan Gerçek Kişilerin

Hareketliliği Hakkında Ek

Mali Hizmetler Hakkında Ek

Mali Hizmetler Hakkında İkinci Ek

Haberleşme Hakkında Ek

Hava Taşımacılığı Hakkında Ek

Temel Haberleşme İle İlgili Müzakereler Hakkında Ek

Deniz Taşımacılığı Hizmetleri İle İlgili Müzakereler Hakkında Ek

 

İLGİLİ ENSTRÜMANLAR

GATS İçin Kurumsal Düzenlemeler Hakkında Karar

GATS’daki Bazı Anlaşmazlıkların Halli Metodları Hakkında Karar

Hizmet Ticareti ve Çevre Hakkında Karar

Temel Haberleşme İle İlgili Müzakereler Hakkında Karar

Mali Hizmetler Hakkında Karar

Mesleki Hizmetlerle İlgili Karar

Gerçek Kişilerin Dolaşımına İlişkin Karar

Deniz Taşımacılığı Hizmetleri İle İlgili Müzakereler Hakkında Karar

Mali Hizmetlere İlişkin Taahhütler Hakkında Açıklama